Crioulo haitiano

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Crioulo haitiano
'kreyòl'
Falado en: Haití
Total de falantes: 9,6-12 millóns (2014)[1][2]
Familia: Crioulo
 Francés crioulo
  Crioulo haitiano
Escrita: Latino (alfabeto haitiano)
Estatuto oficial
Lingua oficial de: Flag of Haiti.svg Haití
Códigos de lingua
ISO 639-1: ht
ISO 639-2: hat
ISO 639-3: hat

O crioulo haitiano (Kreyòl ayisyen; kɣejɔl ajisjɛ̃), adoito chamado simplemente Kreyòl, é unha lingua falada en Haití por arredor de oito millóns de persoas (o 80% da poboación total do país) e, a través da emigración, ten un millón de falantes en Cuba, Bahamas, Canadá, Illas Caimán, república Dominicana, Güiana Francesa, Martinica, Guadalupe, Belize, Puerto Rico e nos Estados Unidos. É a lingua crioula máis falada do mundo.[3]

Historia e características[editar | editar a fonte]

O crioulo haitiano é un dos dous idiomas oficiais de Haití, xunto co francés. É unha lingua crioula baseada no francés do século XVIII con moi diversas influencias, sobre de todo linguas africanas (incluíndo algunha influencia do árabe), así como do español e o taíno e, cada vez máis, do inglés.

Debido en parte aos esforzos de Félix Morisseau-Leroy, dende 1961 o crioulo haitiano recoñécese como lingua oficial de Haití, xunto co francés que fora a única lingua literaria do país dende a súa independencia en 1804. O status oficial mantívose na Constitución de 1987. O uso do crioulo na literatura é pequeno pero está a medrar. Morisseau foi un dos primeiros e máis influentes autores en empregar o crioulo. Dende os 80, moitos educadores, escritores e activistas escriben en crioulo. Hoxe, moitos xornais, así como programas de radio e televisión, empregan o crioulo.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Wikipedia
Existe unha versión da Wikipedia en Crioulo haitiano.

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Lefebvre, Claire (1985) 'Relexification in creole genesis revisited: the case of Haitian Creole'. In Muysken & Smith (eds.) Substrate versus Universals in Creole Genesis. Amsterdam: John Benjamins.
  • Spears, Arthur K., and Carole M. Berotte Joseph, eds. The Haitian Creole Language: History, Structure, Use, and Education (Lexington Books; 2010) 297 pages. Topics include Creole and English code-switching in New York City, Creole in education in Haiti, and Creole and French in Haitian literature.
  • Turnbull, Wally R. (2000). Creole Made Easy, Light Messages. ISBN 0-9679937-1-7.