Cartaxena - Cartagena

Na Galipedia, a wikipedia en galego.

Atención: este artigo precisa dun traballo de revisión. Necesita corrección ortográfica Por favor, vexa a lista de Artigos con problemas e mellóreo de acordo coas indicacións que aparecen nesa páxina. Cando os problemas se resolvan, retire esta mensaxe e borre a páxina da lista de artigos con problemas, pero, por favor, non quite esta mensaxe ata que estea todo solucionado.

Cartaxena - Cartagena
Situación xeográfica
Estado:	España
{{{división 1}}}:	{{{nome división 1}}}
Xeografía
Altitude:	10 msnm
Superficie:	558,3 km²
Poboación
Poboación total:	211.329
Densidade de poboación:	365,29
Xentilicio:	Cartaxeneiro, cartaxeneira
Información
Código postal:	302xx e 303xx
Alcalde:	Pilar Barreiro (PP)
Sitio na web:	www.cartagena.es

Cartaxena é un concello da Rexión de Murcia (España). Conta con 211.329 habitantes (INE 2006), o que a convirte na vixésimocuarta cidade española en poboación (a sexta entre as que non son capitais de provincia). A bisbarra de Cartaxena comprende, ademais, os municípios de Torre Pacheco, Fonte Alamo, San Pedro do Pinatar, San Javier, Os Alcazares e A Unión. Como capital lexislativa da Comunidade Autónoma, Cartaxena é sede da Asemblea Rexional.

Índice 1 Xeografia 1.1 Organización Territorial 1.2 Demografía 1.3 Clima 2 Historia 2.1 A história de Cartaxena nas artes 3 Economia 4 Administración 5 Edifícios, monumentos e lugares de interese 5.1 Patrimonio Arqueolóxico 5.2 Fortificacións e construcións militares 5.3 Outras edificacións destacadas 5.4 Museus 5.5 Monumentos 6 Gastronomía 7 Deportes 7.1 Instalacións deportivas 8 Festas e festivais 9 Personaxes ilustres de Cartaxena 10 Outras Cartaxenas 11 Notas 12 Véxase tamén 13 Bibliografía 14 Ligazóns externas 14.1 Fotografias

[editar] Xeografia

As súas coordenadas son 37º36' N, 0º59' W, e comprende unha extensión de 558,3 km².

O Casco Histórico da cidade atópase asentado sobre cinco pequenos outeiros, chamados Molinete, Monte Sacro, Monte de San José, Despeñaperros e Monte da Concepción, o que deu lugar a que fose coñecida como "a pequena Roma" na antiguidade.

Cartaxena constitue un grande plano inclinado con dirección NON-SE limitado: ao norte e noroeste polas serras pre-litorais (Carrascoy, O Porto, Os Vilares, Columbares e Escalona), e polo sul e suroeste polas serras litorais (O Algarrobo, A Moa, Pelayo, Gorda, A Fausiña e Mineira, coas súas últimas estribacións en Cabo de Paus). Os materiais dominantes son sedimentarios, como a caliza, e metamórficos, como a laxe, mármore, etc.

A cidade ábrese ao Mar Mediterráneo polo sul a través dunha ampla baía delimitada polas estribacións dos montes de San Julián e Galeras.

[editar] Organización Territorial

Os 558,3 km² do seu termo municipal estrutúranse en diversas localidades e caseríos espallados que se admistran baixo a figura das Deputacións. Dentro delas hai numerosas aldeas, barriadas e caseríos. Ademais o casco urbano conta con numerosos bairros.

Os bairros de Cartaxena agrúpanse nas seguintes deputacións: Casco Urbano, San Antonio Abade, O Plano, A Magdalena, Canteiras, Santa Lucia, San Félix, O Hondón, Alumbres e Escombreras.

As aldeas do termo municipal agrúpanse nas seguintes deputacións: Recuncho de San Ginés, O Algar, A Palma, Pozo Estreito, O Albujón, A Aljorra, Perín, Beal, Miranda, Lentiscar, Os Portos de Santa Bárbara, Campo Nubla e Os Médicos.

[editar] Demografía

Segundo os dados que obran no Concello, a 1 de xaneiro de 2007, o município de Cartaxena conta con unha povoazón de 211.329 habitantes (107.736 homes e 103.593 mulleres), dos cais, 176.021 moran na cidade e 35.840 nas diputacións do município.

Segundo o censo INE 2006, o 12,75% dos habitantes de Cartaxena son de nacionalidade estranxeira ^[1].

A sua área metropolitana, integrada polos municípios de A Unión, Fonte Álamo, Os Alcazares, San Javier, Torre Pacheco e San Pedro do Pinatar, conta con 332.035 habitantes.

Evolución demográfica do município de Cartaxena [2]
	1857	1877	1887	1900	1910	1920	1930	1940
Povoazón	59.618	75.908	84.171	99.871	102.542	96.891	102.518	113.468
	1950	1960	1970	1981	1991	1996	2000	2007
Povoazón	113.160	123.630	146.904	172.751	173.061	170.483	183.799	211.329

[editar] Clima

Hai unha predominancia dos ombroclimas árido e semiárido, con unha grande extensión do andar termomediterráneo, unha variada xeoloxia e unha diversificada geomorfología. O clima da zona define-se como subtropical mediterráneo árido ou subárido, de abrigo topográfico ou subtropical estepario. A posición marítima suaviza as temperaturas, se ben as precipitacións superan os 300 mm anuais, atopando-nos ante unha das zonas mais áridas do país.

A temperatura meia anual ronda os 20ºC. O mes mais frixo é xaneiro con unha meia de 12ºC. En Agosto, o mes mais caloroso, a temperatura meia é de 28ºC.

O vento constitúe un dos factores climáticos mais importantes da bisbarra. Son os fluxos do terceiro e primeiro cadrante os que predominan ao longo do ano, debido ao efeito de barreira que subpoñen as serras litorais das cordilleiras Béticas, que favorecen un troco de rumbo a suroeste, e á canalización dos fluxos no portiño tectónico que constitúe Cartaxena e o Mar Menor.

[editar] Historia

Ver artigo principal: Historia de Cartaxena.

Ten-se constancia certa da fundación da cidade de Cartaxena ó redor do ano 227 adC polo xeral cartaginés Asdrúbal o Belo co nome de Qart Hadasht (Cidade Nova), posibelmente sobre un asentamento tartesico anterior de nome Mastia de Tarse, do que se teñen notícias desde o século VI ac.

A cidade cartaginesa de Qart Hadasht seria a principal base dos cartagineses en España, e dela partiu Aníbal na sua célebre expedición a Italia, que lle levaria a cruzar os Alpes, ao comezar a Segunda Guerra Púnica no ano 218 adC.

O xeral romano Escipión tomou Cartaxena no ano 209 adC, sendo posesión romana desde entón co nome de Carthago Nova, e unha das cidades romanas mais importantes de Hispania.

nun princípio, Carthago Nova dependeu administrativamente da Hispania Citerior con capital en Tarraco(Tarragona).

Durante o goberno de Augusto, a cidade foi elevada a rango de colónia co nome de Colónia Vrbs Iulia Nova Carthago (C.V.I.N.C) co que os seus habitantes pasaban a considerar-se cidadáns de direito romano. Durante o goberno de Tiberio, se criou o conventus iuridicus carthaginensis con capital na cidade, dentro da província tarraconense.

no ano 298, o imperador Diocleciano dividiu a tarraconense en tres províncias, constituindo a província romana Carthaginense e estabelecendo a capital na cidade de cartaxena.

Cara o 425 dC., a cidade foi saqueada polos vándalos antes de pasar éstos a África.

Tras a caída do Império de Ocidente e o estabelecemento dos reinos germanos en España, cara o 550 dc., Cartaxena foi conquistada polo imperador bizantino Justiniano I e pasou a converter-se na capital da Província de Spania do Império Bizantino baixo o nome de Carthago Spartaria.

Cara o 622 dc., os visigodos, dirixidos polo rei Suintila, tomaron e, segundo conta San Isidoro destruiron e asolaron por completo a cidade, causando unha profunda decadencia. Sen embargo, este comentário se cadra pecou de exaxerado, xa que en 675, Munulo, bispo de Cartaxena, aparece asinando unha das actas dos concílios de Toledo, o que demostra que nese momento habia un bispo co seu sede na cidade.

Durante a dominación árabe, Cartaxena experimentou unha certa recuperación e contou con unha mesquita e unha alcazaba fortificada sobre o actual cerro da Conceizón.

En 1245 se produce a reconquista da cidade, e se restaura o obispado de Cartaxena, ainda que uns poucos anos despois a sede se trasladou a Murcia. En 1296 pasaria á Coroa de Aragón, lexitimada a posesión pola Sentencia Arbitral de Torrellas, pero o Tratado de Elche de 1305 a devolveria ao Reino de Castela.

Cartaxena experimentou unha grande recuperación co estabelecemento da dinastia dos Borbons no século XVIII, período no que Cartaxena se converte na capital do Departamento Marítimo do Mediterráneo, e construen-se numerosas obras de carácter militar, como as murallas da cidade e os diversos castelos que a rodean, asi como o Hospital de Mariña.

no século XIX o acontecimento mais importante é a revolución cantonal que comezou o 12 de xullo de 1873, en que a cidade se ergueu contra o goberno central en defensa das tese federalistas. O erguemento de Cartaxena tivo grande releváncia pola importáncia militar da cidade, que resistiu até que en xaneiro de 1874 as tropas do xeral López Domínguez entraron na cidade.

Durante a Guerra Civil Española de 1936-1939 Cartaxena foi a única base naval que ficou baixo controlo da República, e a última cidade en cair en mans dos sublevados, o 31 de marzo de 1939.

Actualmente Cartaxena forma parte da comunidade autónoma da Rexión de Murcia, e é sede da Asamblea Rexional.

[editar] A história de Cartaxena nas artes

"A clemencia de Escipión", tamén chamada "A Continencia de Escipión" é o relato lendário e mitolóxico da toma da cidade de Cartago Nova polo xeral romano Escipión o Alfricano, narrado polos historiadores Polibio e Tito Livio, e que se converteu en un dos temas preferidos da poesia, a literatura, a escultura e a ópera de tema histórico do renascimento e o barroco.

[editar] Economia

• Indústrias petroquímicas.
• Empresas enerxéticas.
• Agricultura na bisbarra do Campo de Cartaxena.
• Turismo.
• Porto comercial e militar.
• Construcción naval.

[editar] Administración

As primeiras eleizóns municipais democráticas celebraron-se en 1979. Até entón non existian partidos políticos.

Lista de alcaldes

Lexislatura	Nome	Grupo
1949-1960	Miguel Hernandez Gómez	(Franquismo)
1960-1966	Federico Triño Figueroa	(Franquismo)
1966-1973	Ginés Hortas Celdrán	(Franquismo)
1974-1976	Luis Roch Sánchez	(Franquismo)
1976-1977	Manuel Antonio García Candela	(Transición Democrática)
1977-1979	Bernardo García Pagán	(Transición Democrática)
1979-1983	Enrique Escudeiro de Castro	PSOE
1983-1987	Juan Martínez Simón	PSOE
1987-1991	Antonio Vallejo Alberola	Partido Cantonal
1991-1995	José Antonio Alonso Conesa	PSOE
1995-1999	Piar Barreiro Alvarez	PP
1999-2003	Piar Barreiro Alvarez	PP
2003-2007	Piar Barreiro Alvarez	PP
2007-2011	Piar Barreiro Alvarez	PP

[editar] Edifícios, monumentos e lugares de interese

Ver artigo principal: Arquitectura de Cartaxena.

ao longo dos séculos, Cartaxena acumulou un importante patrimonio monumental, desde os restos mais antigos, do século III antes de Cristo até as novas construcións ainda en ejecución.

[editar] Patrimonio Arqueolóxico

Os xacementos mais importantes son:

• Muralla Púnica construción defensiva realizada no século III adC durante a breve dominación cartaginesa.
• Teatro Romano.
• Augusteum.
• Anfiteatro romano.

Tamén destacan As caldas e conxunto do decumano, a Casa da Fortuna, A necrópolis tardorromana e a Torre Cega.

[editar] Fortificacións e construcións militares

A condición de praza naval de Cartaxena fixo-a dotarse dun amplo número de construcións e fortificacións de índole militar. no entorno da cidade atopan-se vários castelos defensivos e baterias de costa dos séculos XVIII e XIX. (San Julián, A Atalaya, San José, Galeras ou o Forte de Nadal).

Conserva-se parte da última muralla da cidade edificada durante o reinado de Carlos III entre 1766 e 1786.

Dentro do recinto murallado destacan outras construcións militares, como o antigo castelo da cidade, o Castelo da Conceizón, o Arsenal Militar, o antigo Hospital de Mariña e o Cuartel de Antiguons (ambas construcións do XVIII), a antiga Escola de Guardiamarinas, o edifício de Capitanía Xeral ou o antigo Parque de artillería (hoxe museu).

[editar] Outras edificacións destacadas

Todo o centro histórico de Cartaxena foi declarado conxunto histórico-artístico, especialmente pola grande cantidade de edifícios construídos pola burguesía cartageneira do s.XIX e princípios do XX, a maior parte deles de estilo modernista.

Xunto a algunhas construcións do XVIII, como o antigo pazo do Marqués de Casatilly, actualmente Casino da cidade ou a casa de Antonio de Escano, as mais destacadas construcións son as realizadas durante os últimos anos do século XIX e primeiros do XX en estilo modernista. Entre as mais significativas estarian a Casa Pedreño (1872), a Casa Cervantes (1900), o Pazo de Aguirre (1900), o Pazo Consistorial (1907), a Casa Zapata (1909), o Grande Hotel (1916), a Casa Llagosteira (1916) obras de arquitectos como Tomás Rico, Carlos Mancha ou Víctor Beltrí.

Existen tamén varias igrexas destacadas desde o ponto de vista histórico-artístico. A mais destacada é a antiga Catedral da Nosa Señora da Asunción, actualmente en ruínas tras os bombardeos da Guerra Civil Española.

Outras igrexas destacadas son a de Santa María de Graza, construída no século XVIII e da que saen as procisións de Semana Santa e a igrexa da Caridade, de 1893 en estilo neoclásico e sede a patrona de Cartaxena, a Virxe da Caridade.

na actualidade seguen-se realizando construcións destacadas, como as novas construcións actualmente en ejecución como o Museu do Teatro Romano, de Rafael Moneo, o Museu Nacional de Arqueología Submarina, o Novo Club de Regatas, ou o Pazo de Desportes.

A 15 Km. da cidade conservan-se os restos do Monasterio de San Ginés da Jara, de orixe medieval, ainda que a sua configuración actual dada do século XVII.

[editar] Museus

• Museu Arqueológico Municipal. Edificado sobre unha necrópolis tardorromana.
• Museu Nacional de Arqueología Marítima. na actualidade ultimando a construción da sua nova ubicación xunto ao porto.
• Museu do Teatro Romano. Obra de Rafael Moneo. Prevista a sua inauguración en 2008.
• Museu Naval. Ubicado nas antigas Escolas da Sociedade Española de Construcción Naval.
• Museu Militar. Comparte co Arquivo Municipal o espazo do antigo Parque de Artillería.
• Museu Carmen Conde - Antonio Oliver. no Centro Cultural da cidade, recriando a casa deste matrimónio de escritores.
• Museu etnográfico do Campo de Cartaxena. Atopa-se na diputación cartageneira Dos Portos de Santa Bárbara.

[editar] Monumentos

• Monumento aos Herois de Cavite e Santiago de Cuba, erixido polo Goberno de España en 1923 en memória dos mariños mortos durante a guerra de Cuba de 1898 coas Estados Unidos.
• Submarina Peral. Xunto ao porto de Cartaxena atopa-se exposto o primeiro submarino torpedeiro eléctrico do mundo, construído polo cartageneiro Isaac Peral e choutado en 1888.

Outros moitos bustos e monumentos atopan-se polas ruas, prazas e parques de Cartaxena. Entre outros os dedicados ao Comandante Villamartín (obra de José Capuz), Isidoro Máiquez, Monroy, Antonio Alvarez Alonso ou o popular Icue.

[editar] Gastronomía

Os pratos mais coñecidos de Cartaxena son, sen dúvida, o Caldeiro, un arroz elaborado polos pescadores preparado con pescado de pena e os Michirons, un guiso feito con favas secas.

Outros pratos típicos son o Arroz e Coello, o Coello ao allo cabañil, os Salgazóns (pescado seco) e sobremesas como o Enroupe (doce elaborado con figos secos), o Touciño de Ceu e o Pan de Calatrava.

Entre as bebidas destaca o Asiático (un café con licor e outros condimentos), a Láguena (mistura de anis e veu doce a partes iguais) e o Reparo (coñac e veu doce a partes iguais).

[editar] Deportes

Cartaxena conta con diversas equipas en competicións de nível nacional. Entre os mais destacados está o Futbol Club Cartagena, que milita na Segunda División B de futebol, o Muebles Tuco Cartagena FS, na Liga Nacional de Futebol Salga, o Club de Amigos del Baloncesto Cartagena, na Liga EBA de Baloncesto, ou o UCAM Ténis de Mesa na Superdivisión de Honra de Ténis de Mesa, único en participar en competicións europeas.

Outras equipas da cidade son o Club Atletismo Mandarache, o UCAM Atletismo Cartaxena, o Club Marathon Cartaxena, o Club de Ténis Cartaxena, o Club Balonmano Cartagena, o Club Balonmano Maristas Ceregón, o Club Voleibol Talasur Cartaxena, a Asociación Desportiva Algar Surmenor, o Real Club de Regatas de Cartagena, o Club Natación Cartagonova-Cartaxena e o Club de Rugby universitário de Cartagena.

[editar] Instalacións deportivas

Entre as instalacións desportivas da cidade destacan fundamentalmente o Estádio Cartagonova, inaugurado en 1988, o antigo Pavillón Municipal de Desportes Wsell de Guimbarda, a Piscina Municipal Cubrida, o Centro Desportivo Mediterráneo (en construción) e o Pazo de Desportes (en "construción").

[editar] Festas e festivais

• Semana Santa en Cartaxena. Declarada de Interese Turístico Internacional.
• Carthaxineses e Romanos. Festas que conmemoran a conquista da antiga cidade cartaginesa de Qart Hadasht polos romanos. Celebran-se Durante dez dias entra-se de cheo na história da antiga Cartaxena. Celebran-se durante a segunda quincena de setembro e están declaradas como Festas de Interese Turístico Nacional.
• Entroido de Cartaxena. Declarado de Interese Turístico Rexional. Celebra-se, como é tradicional nos entroidos da xeografia española en Febreiro, o fin de semana anterior ao Mércores de Cinza.
• A Mar de Músicas. Festival de músicas do mundo que ven celebrando-se desde 1995 cada mes de xullo.
• Festival Internacional de Jazz. Ten lugar durante o mes de novembro.
• Festival de Cine de Cartaxena. Durante o mes de novembro. Anteriormente coñecido como Festival de Cine Naval e do Mar.

[editar] Personaxes ilustres de Cartaxena

• Asdrúbal, 270 adC-221 adC. Xeral cartaginés, que refundo Qart Hadasht (Cartaxena) sobre a xa existinte Mastia en 227 adC.
• Aníbal, 247 adC – 183 adC. Xeral cartaginés que partiu de Cartaxena ao mando dun grande exército no seu tento de conquista de Roma.
• San Fulgencio, San Leandro e Santa Florentina,e, se cadra, San Isidoro, 560-636. Bispo, teólogo, compilador e santo hispanorromano na época visigoda.Coñecidos como as catro santas de Cartaxena.
• Hazim ao-Qartayanni () (1211-1284), poeta na corte do Bey de Túnez, autor da "Qasida ao-Maqsura," obra magna da poesia arábigo-andalusí.
• Antonete Gálvez, 1819-1898. Comandante xeral do Cantón de Cartaxena.
• Isaac Pereira, 1851-1895. Enxeñeiro, mariño e inventor cartageneiro que deseñou o submarino propulsado .
• Carmen Conde, 1907-1996. Escritora cartageneira, foi a primeira muller en ingresar na RAE; fundou a Universidade Popular de Cartaxena.
• Arturo Pérez-Reverte, 1951. Romancista e xornalista cartageneiro. Membro da Real Academia Española.

(En cursiva os personaxes que non naceron en Cartaxena, pero tiveron tiveron grande releváncia na cidade).

[editar] Outras Cartaxenas

Fundada polos cartagineses, Cartaxena adoptou o seu nome da vella cidade púnica de Cartago. Unha herdanza que seguiu transmitindo-se cos séculos.

• Cartagena, Provincia de San Antonio, V Rexión de Valparaíso, Chile;
• Cartagena de Indias, capital do departamento de Bolívar, Colombia;
• Cartagena del Chairá (Colombia) situada nas coordenadas N 1° 21' 0" W 74° 50' 24".
• Poblado de Cartagena, Cuba, situada nas coordenadas N 22° 26' W 80° 26'
• Cartagena, Veracruz-Llave, México, situada nas coordenadas N 17° 54' W 95° 25'
• Cartagena, Chiapas, México, situada nas coordenadas N 17° 27' W 93° 25'
• Cartagena, Negros Occidental, Filipinas, situada nas coordenadas N 9° 49' 18" E 122° 23' 56"
• Cartagena, Misamis Occidental, Filipinas, situada nas coordenadas N 8° 34' 52" E 123° 44' 9"

[editar] Notas

[editar] Véxase tamén

• Mastia
• Qart Hadasht
• Carthago Nova
• Carthago Spartaria
• Modernismo en Cartaxena e A Unión
• Arquitectura de Cartaxena
• História de Cartaxena (España)
• Campo de Cartaxena
• Praias da Rexión de Murcia

[editar] Bibliografía

• MARTÍNEZ ANDREU, M. Manual de História de Cartaxena, Concello de Cartaxena. 1996.
• ACOSTUMAR CANTOU, J. A História de Cartaxena. 2ª.ed. Murcia,1999.

[editar] Ligazóns externas

• Concello de Cartaxena
• Autoridade Portuária de Cartaxena
• Bandeira de Cartaxena e a sua história
• Proxecto Aníbal
• Festival A Mar de Músicas de Cartaxena
• Festas de Carthaxineses e Romanos
• Cartaxena Porto de Culturas, consórcio turístico
• Cartaxena Comércio, portal sobre a cidade de Cartaxena
• Páxina en defensa da provincialidade de Cartaxena

[editar] Fotografias

• Fotografias antigas de Cartaxena
• Cartaxena en Fotos
• Fotografias de Cartaxena
• Galeria fotográfica de Cartaxena - 1875 - 2007
• Fotos antigas de Cartaxenanon:Cartagena (Spania)