Carrán ártico

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Carrán ártico
Dous carráns árticos, un cun peixe no peteiro
Dous carráns árticos, un cun peixe no peteiro
Estado de conservación
Risco baixo (LC)
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Clase: Aves
Orde: Charadriiformes
Familia: Sternidae
Xénero: Sterna
Especie: S. paradisaea
Nome binomial
Sterna paradisaea
Pontoppidan, 1763[1]
Aniñamento (vermello), invernación (azul) e rutas de migración (verde)

Aniñamento (vermello), invernación (azul) e rutas de migración (verde)

O carrán ártico ou gaivotín ártico, de nome científico Sterna paradisaea Pontoppidan, 1763,[1] é unha ave mariña da familia dos estérnidos. Esta ave ten unha distribución circumpolar; cría en colonias no Ártico e en rexións subárticas de Europa, Asia e Norteamérica, (cun límite meridional na Bretaña ou Massachusetts). Esta especie é unha gran migradora, e vese sometida a dous veráns por ano cando migra dos seus terreos de cría boreais até os océanos próximos á Antártida, e durante o seu regreso (uns 38.600 km) cada ano. Trátase da migración regular máis longa de todos os animais coñecidos.[2]

Os carráns árticos son aves de tamaño mediano. Miden entre 33 e 39 centímetros de longo e teñen unha envergadura de 76-85 cm. As súas plumas son principalmente grises e brancas, cunhas patas vermellas e un peteiro tamén vermello, tan longo coma a testa, recto, cunha unión pronunciada das ramas mandibulares; ten unha fronte branca, unha caluga e coronilla negras con raias brancas, e unhas fazulas brancas. O manto gris mide 305 mm, e as escápulas son marróns, con algunhas puntas brancas. A parte superior das ás é gris co borde de cor branca, e o pescozo é completamente branco, ao igual co lombo. A cola, notablemente bifurcada, é esbrancuxada con algunhas plumas grises á parte exterior. A parte posterior da coronilla ata os orificios auditivos é negra.[2][3]

Os carráns árticos son aves de gran lonxevidade e moitos chegan aos vinte anos de idade. Aliméntanse principalmente de peixes e pequenos invertebrados mariños. Esta especie é abondosa, e estímase que existe un millón de exemplares. Aínda cando, en xeral, non se coñece a evolución das súas poboacións, a explotación que sufriu no pasado reduciu a abondosidade deste ave especialmente con respecto á súa distribución nas zonas máis meridionais.[2]

Distribución e migración[editar | editar a fonte]

O carrán ártico ten unha distribución circumpolar e continua; non se recoñecen subespecies. Pódeselle atopar en rexións costeiras das partes temperás frías de Norteamérica e Eurasia durante o verán setentrional. Mentres inverna no verán meridional, pódeselle atopar no mar, chegando ao bordo sur do xeo antártico.[4] A distribución da especie cobre unha superficie de aproximadamente dous millóns de km2.[1]

O carrán ártico é célebre pola súa migración; voa dende a súa área de cría no Ártico até a Tierra del Fuego, e despois volta, unha vez ao año.[5] Esta viaxe de 19.000 km por traxecto expón á ave a dous veráns por ano, polo tanto, a máis luz do día que calquera outra criatura do planeta.[6] Un carrán ártico típico viaxará ao longo da súa vida unha distancia equivalente á de ir e volver da Lúa (uns 800.000 km).[7] Un exemplo da grande capacidade de voo desta ave por cubrir longas distancias é o dun carrán ártico que foi anelado cando todavía non emplumara, nas illas Farne de Northumberland (Reino Unido) no verán de 1982, e que chegou a Melbourne (Australia), no mes de outubro do mesmo ano; unha viaxe sobre o mar de máis de 22.000 km só tres meses despois de emplumar.[8][9] Outro exemplo é o dun pito anelado no Labrador (Canadá) o 23 de xullo del 1928. Foi atopado en Sudáfrica só catro meses máis tarde.[10]

Os carráns árticos adoitan comezar a úa fazaña migratoria cando o día tórnase máis curto en dirección ao círculo polar antártico onde os días comézanse a alongar,[11] voando a unha grande distancia da costa.[2] Polo tanto, fóra da época de apareamento só raramente poden verse dende terra firme.[12]

Estado de conservación[editar | editar a fonte]

En certos estados os carráns árticos son considerados especies ameazadas ou vulnerables. Tamén son unha das especies incluídas no AEWA.[13] A especie entrou en declive a Nova Inglaterra a finais do século XIX debido á caza promovida pola industria téxtil.[14] Actualmente continúase explotando ao oeste de Groenlandia, onde a especie vén minguando en poboación dende a década de 1950.[15]

Na zona máis meridional da súa área de distribución, as poboaciones de carrán ártico atópanse en regresión. Gran parte disto débese á falla de alimentos.[16] Malia isto, a distribución destes paxaros espállase por zonas moi afastadas, e non semella haber ningunha tendencia de mingua na poboación global.[17]

Dende o ano 1988, a Birdlife International catalogou a especie nun nivel de risco baixo, e estímas que a súa poboación mundial é de aproximadamente un millón de individuos.[1]

Filatelia[editar | editar a fonte]

Selo das Illas Feroe amosando dous exemplares adultos en voo

O carrán ártico aparece en selos de varios países e dependencias. Son exemplos de dependencias as illas Åland, Alderney e mailas illas Feroe. Entre os países, hai selos propios do Canadá, Finlandia, Islandia e Cuba.[18]

Notas[editar | editar a fonte]

Citas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Birdlife International. "Arctic Tern - BirdLife Species Factsheet". http://www.birdlife.org/datazone/search/species_search.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=3271&m=0. Consultado o 17 de agosto.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Handbook of the Birds of the World vuelo. 3. Lynx Ediciones. 1996. pp. 653. ISBN 84-87334-20-2.
  3. Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome aves
  4. Royal Society for the Protection of Birds. "Arctic tern". http://www.rspb.org.uk/birds/guide/a/arctictern/index.asp. Consultado o 17 de agosto.
  5. Martín Rodolfo de la Peña. Guía de aves argentinas (en español). Publicado por L.O.L.A., (1988); pág 157. Procedente e dixitilizado de Universidade de Texas. ISBN 950-9725-16-1
  6. Birds of off the Western Palearctic. S. Cramp. ISBN 0-19-857507-6.
  7. British Trust for Ornithology. "Terns (Family Sternidae)". http://blx1.bto.org/birdfacts/grptexts/terns.htm. Consultado o 31 de agosto.
  8. A. Heavisides; M.S. Hodgson & I Kerr (1983). Birds in Northumbria 1982.
  9. A. Heavisides; M.S. Hodgson & Y Kerr (1983). Birds in Northumbria 1982.
  10. "Birds ofoff Nueva Scotia: Arctic Tern". http://museum.gov.ns.can/mnh/nature/nsbirds/bns0188.htm.
  11. Annabelle Stockton de Dod, José Osorio, Laura Rathe de Cambiaso. Aves de la República Dominicana Publicado polo Museo Nacional de Historia Natural da Institución Smithsoniana, (1987); páx 127. Procedente e dixitalizado de Universidade de Texas
  12. Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome guia
  13. AEWA. "African Eurasian Waterbird Agreement Anejo II: Species list". http://www.unep-aewa.org/birds/index.cfm?species=20811. Consultado o 17 de agosto.
  14. Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome Hatch_te._al
  15. K. Hansen (2001). Threats tono wildlife in Greenland. pp. 1–2.
  16. Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome National_Geographic
  17. Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome Kaufman
  18. Chris Gibbons. "Arctic Tern stamps". http://www.bird-stamps.org/species/62056.htm.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: S. paradisaea
Wikispecies-logo.svg
Wikispecies posúe unha páxina sobre: S. paradisaea