Camboxa - កម្ពុជា
 Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea Reino de Camboxa |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Camboxa (khmer: កម្ពុជា Kâmpŭcha) é un país asiático situado en Indochina, limita ó norte con Laos, ó leste e ó sur con Vietnam, ó oeste co Golfo de Tailandia e ó oeste e ó norte con Tailandia.
Índice |
Historia [editar]
Antigo protectorado francés integrado en Indochina, Camboxa obtivo a independencia o 9 de novembro de 1953, ao fin da guerra de Indochina. Cunha monarquía constitucional (desde 1947) dirixida polo rei Norodom Sihanouk, o país seguiu unha política de neutralidade na guerra do Vietnam, mais en realidade sostivo ao Vietnam do Norte desde 1966, deixando transitar polo seu territorio as tropas do Fronte de liberación do Vietnam do Sur.
Sofre á partir do 1967-68 unha insurrección fomentada polos Khmeres Vermellos, rebeldes comunistas de inspiración maoísta, cunha economía que vai de mal en peor baixo o peso da corrupción organizada pola súa familia, Norodom Sihanouk, resolve retomar a axuda americana, dándolle o cargo de primeiro ministro (14 de agosto de 1969) ao xeneral Lon Nol, coñecido polo seu anticomunismo e pola súa opción pola economía de mercado. Lon Nol, posto polo príncipe Sirik Matak, da rama Sisowth, envía a Sihanouk ao estranxeiro, o 18 de marzo de 1970, a Moscova e Pequín. Convertido en aliado das Estados Unidos, Camboxa é entón integrada na estratexia de acoso do comunismo en Asia do Sueste. Co apoio do Viet Minh, os Khmeres Vermellos pro Vietnamitas fan unha verdadeira guerra contra as forzas do goberno e houberon de gañar despois de que os Estados unidos non interveñen e tentan de salvar o réxime republicano (abril-xuño 1970). Mais no 1973 os Estados Unidos vanse da rexión, os seus bombardeos aéreos non puideron deter a ameaza comunista. Cando o Vietnam do Norte vai gañar a guerra contra o Vietnam do Sur, os Khmeres Vermellos axudados polo Viêtcong toman Phnom Penh o 17 de abril de 1975.
A « Angkar » (organización) das Khmeres Vermellos aplica unha política maximalista, máis radical aínda que as soviéticas e as maoístas, con visos a purificar o país da civilización urbana. As cidades, á imaxe de Phnom Penh na noite do 17 ao 18 abril 1975, son baleiradas dos seus habitantes, enviados a reeducación ao campo. A eliminación sistemática das antigas elites francés-falantes, engadida á desnutrición e ás doenzas producen un verdadeiro xenocidio: máis dun millón de persoas morren, ou sexa dous sétimos da poboación total de Camboxa. A economía está inadaptada e é incapaz de acadar o desenvolvemento.
No 1979 os Vietnamitas, aproveitando a autodestrución khmer e a inercia internacional, instalan un pseudo-goberno monicreque, baixo a dirección nominal de Pen Sovan, Heng Samrin, caa Sim, Hun e reorganizan o país segundo o modelo lao e vietnamita. Despois da súa saída, o réxime reatopa pouco a pouco un aire de autonomía. O primeiro ministro actual Hun Sen, posto polo Vietnam, dirixe o país desde este período, con 3 eleccións sucesivas trucadas, e o rei Norodom Sihanouk, reposto como xefe do estado, abdica unha segunda vez, no seu fillo Norodom Sihamoni.
Política [editar]
Camboxa é membro da ASEAN (Association of Southeast Asian Nations).
Xeografía [editar]
País de Asia do Sueste, Camboxa limita con Tailandia, Laos e Vietnam. A súa superficie é de 181.035 km² e a súa costa marítima, con 443 km, dá ao golfo de Tailandia.
Illas [editar]
Hidrografía [editar]
A capital, Phnom Penh, está situada sobre o principal rio do país, o Mekong, ao nivel do seu delta. Este río comeza no Tíbet e atravesa a metade de Camboxa antes de xuntarse ao Vietnam onde se lanza ao mar de China. O lago meirande do país é o Tonlado Sap (en camboxano, gran lago) formado pola inundación dunha vaste plana durante a estación das choivas (aproximadamente 300 km² durante a estación seca, e ata 10 000 km² durante a estación das choivas).
Subdivisións [editar]
A Camboxa contemporánea comprende 20 provincias e 4 municipalidades (*) :
- Banteay Mean cay.
- Batambang.
- Kompong cam.
- Kompong Chhnang.
- Kompong Speido.
- Kompong Thome.
- Kampoto.
- Kandal.
- Koh Kong.
- Kratiado.
- Kompong Some (Sihanoukville).
- Mondol Kiri.
- Oddar Mean cay.
- Païlin.
- Phnom Penh.
- Pursato.
- Preah Vihear.
- Prey Veng.
- Ratana Kiri.
- Siem Reap.
- Stung Treng.
- Svay Rieng.
- Takeo.
Economía [editar]
- Artigo principal: Economía de Camboxa.
Datos [editar]
Poboación : 13 124 764 habitantes (en 2003). 0-14 anos: 41,25 %; 15-64 anos: 55,28 %; + 65 anos: 3,47 % (en 2001)
Superficie : 181 035 km²
Densidade : 69 hab./km²
Fronteiras terrestres : 2 572 km (Vietnam 1 228 km; Tailandia 803 km; Laos 541 km)
Litoral : 443 km
Extremidades de altitude : 0 m > + 1 813 m (Phnom Aoral)
Esperanza de vida das homes : 55 anos (en 2001)
Esperanza de vida das mulleres : 59 anos (en 2001)
Taxa de crecemento da poboación : 2,25 % (en 2001)
Taxa de natalidade : 33,16 ‰ (en 2001)
Taxa de mortalidade : 10,65 ‰ (en 2001)
Taxa de mortalidade infantil : 65,41 ‰ (en 2001)
Taxa de fecundidade : 4,7 nenos/muller (en 2001)
Taxa de migración : 0 ? (en 2001)
Independencia : 9 de novembro de 1953 (antiga colonia francesa)
Liñas de telefono : 21 800 (en 1998)
Teléfonos móbiles : 80 000 (en 2000)
Radios: 1,34 millón (en 1997)
televisores : 94 000 (en 1997)
Número de provedores de acceso a Internet : 2 (en 2000)
Rutas : 35 769 km (dan 4 165 km asfaltadas) (en 1997)
Vías ferrocarril : 603 km
Vías navegábeis : 3 700 km
Número de aeroportos : 19 (6 con pistas asfaltadas) (en 2000)
Mapas e imaxes [editar]
-
Mapa 1997
-
Imaxe satélite
-
Provincias
-
Mapa 2005
Véxase tamén [editar]
Outros artigos [editar]
Ligazóns externas [editar]
|
||||||||
