Cambón

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

O cambón ou bimbastro é un aparello simple para extraer auga desde un pozo ou río. Consta dun poste vertical, de forma aforquillada (gancha, forquita), unha vara longa (pértiga, cambón), atravesada con respecto ao anterior e que descansa sobre el (unida polo pecho), dotada dun peso nun extremo (polo xeral, unha pedra) e un gancho noutro extremo, no que se colga un recipiente que recolle a auga. Ao alzar o extremo da pértiga co peso, baixa a punta co recipiente, que se afunde na auga; a manobra contraria levanta a auga que se verque nun estanque, canle, etc. Tense calculado que un home só pode extraer uns 2.500 litros de auga por día.

O cambón na Galiza foi sobre todo usado na zona de influencia climática mediterránea, como a provincia de Ourense. Aínda que agora está en desuso, até os anos da década dos setenta era corrente observalo en comarcas como o Valdeorras, Bolo, Verín ou no Bierzo.

Nomes[editar | editar a fonte]

A pesar de ter nomes vernáculos en varios idiomas europeos, é corrente ver na literatura especializada o seu nome árabe (habitualmente transcrito shaduf), así en francés cigognole ou en inglés crankshaft e winch.

Shaduf en Kom Ombo, Exipto

En galego un dos nomes máis espallados é o de cambón, pero úsase tamén balde, angarilla e bimbastro. Noutras zonas da Península Ibérica temos: en portugués cegonha, cegonho, burra, gastalho e outros; en castelán os máis extendidos son cigoñal, cigüeñal e aínda cigüeño; en catalán cigonya.

Como se pode observar predomina a comparación cunha ave de longo pico, a cegoña, imaxe moi similar ao doutro instrumento para erguer pesos, a grúa (aquí compárase co grou).

Historia[editar | editar a fonte]

O cambón aparece en representacións mesopotámicas desde comezos do terceiro milenio a.C., polo que se supón que foi o centro de invención e difusión. Despois tamén figura no val do río Indo, cara 2500 a.C. En Exipto algo máis tarde, durante o Imperio Medio.

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Krüger, Friz, El léxico rural del Noroeste ibérico. Madrid. Anexo XXXVI da Revista de Filología Española. 1947.
  • Taboada Chivite, Cultura material e espiritual, in VV. AA., Los Gallegos. Madrid. Istmo. 1976.