Ascraeus Mons

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Ascraeus Mons
Creditos: NASA/JPL/Malin Space Science Systems
Tipo de accidente xeolóxico Mons
Accidente xeolóxico de Marte
Diámetro 460 km km[1]
Altitude 18,1 km[2]
Coordenadas 11,76° N 255,5° E[1]
Procedencia do nome Ascraeus Lacus, nome clásico dun accidente xeolóxico de albedo.[1]

Ascraeus Mons é un gran volcán de escudo que está situado na rexión de Tharsis do planeta Marte. É dos tres volcáns de Tharsis o que fica máis ó norte e segundo algunhas fontes o máis alto[2] (outras fontes outórganlle este posto a Arsia Mons). A situación do volcán correspondese coa situación do clásico accidente xeolóxico de albedo chamado Ascraeus Lacus, do cal evidentemente toma o nome.

Ascraeus Mons foi descuberto pola sonda Mariner 9 no ano 1971. O volcán orixinalmente foi chamado North Spot[3] (Mancha do Norte) por que era a mancha que estaba máis ó norte das únicas catro manchas visibles da superficie de Marte, xa que naquel momento Marte estaba cuberto por unha tormenta global que envolvía a todo o planeta. Así coma clarexou, estas manchas revelaron a súa natureza real, as duns volcáns extremadamente altos, cuns cumios que se proxectaban por riba da atmosfera cargada de po.[4] O volcán recibiu oficialmente o seu actual nome no ano 1973.[1]

Descrición Xeral[editar | editar a fonte]

Mapa topográfico feito polo MOLA do Ascraeus Mons e os seus arredores. Fágase notar as grandes extensións dos mantos de lava que hai tanto ó suroeste coma ó nordés das ladeiras do volcán. Tamén cabe destacar que as planicies de lava do noroeste son moito máis baixas cás do sueste.

O volcán está situado porción sueste-central do cuadrángulo de Tharsis a 11,8° N 255,5° E no hemisferio oeste de Marte. Un grupo de tres pequenos volcáns (o Grupo de volcáns Ceraunius-Uranius) queda a uns 700 km ó nordés, Pavonis Mons (o volcán central dos Tharsis Montes) queda a 500 km ó suroeste. O cráter de 70-km de diámetro chamado Poynting está situados a 300 km cara o oeste-suroeste.

Ascraeus Mons ten 460 km de diámetro[1] e é a terceira montaña en tamaño de Marte, con 18,1 km. O volcán ten unha pendente pouco pronunciada, cunha pendente media duns 7°.[5] As pendentes do volcán son máis pronunciadas na parte media das súas ladeiras, tornándose máis planas a medida que chegan á base do volcán e a medida que chegan a chaira do cumio, onde está situada a complexa caldeira do volcán.[6]

Os respiradoiros volcánicos, localizados no nordeste e suroeste do volcán, son as fontes do amplos campos de lava en forma de abano, que sepultaron as partes máis próximas á base do volcán e que se estenden máis de 100 km sobre as chairas dos arredores.[7] A orientación nordés-suroeste destes 'respiradoiros' e campos de lava coinciden coa orientación dos Tharsis Montes, suxerindo que unha gran fisura ou falla na codia Marciana é a responsable da orientación destes campos de lava, así coma da cadea de volcáns de Tharsis Montes. A presenza destes campos de lava causa diverxencias á hora de calcula-las dimensións do volcán. Se estes campos de lava quedan incluídos coma parte integral do Ascraeus Mons, entón as dimensións deste acadarían os 375 × 870 km.[5][2]

Coma case toda a rexión de Tharsis, Ascraeus Mons ten un gran albedo e unha baixa capacidade calorífica volumétrica (a capacidade dun corpo volumétrico de almacenar calor), indicando que o volcán e os seus arredores están cubertos de grandes cantidades de po fino. O po forma un manto sobre a superficie que escurece ou muda a topografía e a xeoloxía das particularidades menos significativas da rexión.[8] Tharsis é probablemente poeirento debido ás súas grandes alturas. A densidade atmosférica é moi baixa como para poder remover e despraza-lo po unha vez este se depositou.[9] A presión atmosférica no cumio do Ascraeus Mons é duns 100 pascal (1.0 mbar);[10] o cal é só o 17% da presión media na superficie de Marte, que é de 600 pascal.

Ascraeus Mons está rodeado de chairas de lava formadas na idade Amazónica marciana.[11] A elevación destas chairas é duns 3 km de media por riba do datum marciano (o nivel do mar en Marte), dándolle ó volcán un relevo (respecto dos arredores) duns 15 km.[12] Con todo, a variación da altitude destas chairas varia considerablemente segundo o lugar, as chairas do noroeste do volcán están por debaixo dos 2 km de elevación e as que están ó sueste superan os 3 km de altitude.

As chairas de lava do noroeste do Ascraeus Mons son rechamantes polo feito de ter dúas grandes fosas fotografadas pola HiRise da Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) en novembro do 2010 (imaxe na galería de imaxes de abaixo). Estas fosas seméllanse moito ós fuchancos atopados ó redor do Arsia Mons e fotografados pola sonda Mars Odyssey. Estas dúas fosas miden 180 e 310 metros de ancho,[13] e a fosa máis profunda ten aproximadamente 180 metros de fondo.[14] As paredes orientais das fosas consisten de cornixas en pendente. Os fondos das fosas conteñen sedimentos e grandes pedras.[13] Estas fosas sen cristas posiblemente se formasen polo colapso dos teitos de covas ou tubos de lava. Son semellantes as fosas de cráteres terrestres coma a gorxa do demo no cráter do volcán Kilauea de Hawaii.[15][16] Nalgúns casos poderían ser entradas a espazos subterráneos máis grande, coma covas ou cámaras de lava.[17]

Xeoloxía[editar | editar a fonte]

Ascraeus Mons foi construído a base de centos de erupcións de lava basáltica moi fluída. Excepto polo seu gran tamaño, asemellase moito ós volcáns de escudo terrestres coma os que se forma nas Illas Hawai. As ladeiras do Ascraeus Mons están cheas de regueiros de lava estreitos e lobulados[18] e de canles de lava. Moitos destas canles teñen diques ó longo da súas beiras. Estes diques forman unha especie de bancais que discorren paralelos os regueiros de lava (coma os bancais nos que se plantan as vides nas ribeiras do Miño, pero só cuns poucos chanzos). A lava máis fría foi parar as marxes solidificadas, deixando o centro para a lava máis fluída e quente. Son visibles tubos de lava parcialmente colapsados, así coma cadeas de pequenas fosas.

Examinado as morfoloxías das estruturas dos regueiros de lava do Ascraeus Mons, os xeólogos foron capaces de determina-las propiedades reolóxicas da lava e estima-la taxa da emanación da lava durante a erupción. Os resultados amosan que a lava era moi fluída e cunha fluencia moi baixa, coma nos casos das lavas basálticas de Hawai e Islandia. A media da taxa de efusión (de emanación da lava) era duns 185 m3/sec. Estas taxas son comparables tamén as vistas Hawai e Islandia.[19][20] Estudios feitos por radares terrestres amosan que Ascraeus Mons ten un eco de radar máis forte que outras estruturas volcánicas do planeta. Isto podería indicar que os regueiros de lava das ladeiras do Ascraeus Mons son do tipo A'a,[21] esta conclusión está referendada polas análises fotoxeolóxicas das morfoloxías dos regueiros de lava.[22]

Perspectiva en primeiro plano da caldeira de Ascraeus Mons, onde se poden observar as complexas terrazas da caldeira.

As ladeiras do Ascraeus Mons teñen un aspecto rugoso causado polas numerosas terrazas redondeadas e de baixa altura que arrincan concentricamente dende o cumio do volcán. As terrazas están separadas entre si en tramos que van dende os 30 ós 50 km,[23] aínda que nalgúns casos esta separación pode acada-lo 100 km e poden ter 3 km de altura. Cada terraza individual non rodea por completo ó volcán, senón que segmentos doutras terrazas cobren as inferiores e así sucesivamente, formado un patrón de superposicións. Son interpretadas coma fallas de encabalgamento que se forman debido á compresión ó longo das ladeiras do volcán. As ladeiras en terraza son moi comúns no Olympus Mons e noutros volcáns de escudo de Tharsis. A fonte deste estres de compresión aínda está baixo debate. As terrazas das ladeira poderían deberse a un colapso por compresión do propio volcán, domeando as capas inferiores da litosfera debido o inmenso peso do volcán, por ciclos de expansión e de deflación da cámara magmática, ou por asentamentos gravitacionais superficiais.[24]

As fisuras ou as fosas das ladeiras que existen no suroeste e no nordeste do volcán son fontes de grandes coladas de lava que se estenderon polas planicies dos arredores. Estas fisuras parecen estar formadas pola aparición de numerosas rimas.[25] Nalgúns lugares, estas rimas e depresións forman sinuosas canles con illas e outras estruturas a cales suxiren unha erosión producida por un fluído. Se as canles están formadas predominantemente pola acción da lava ou da auga, é aínda materia de debate.[26]

A complexa caldeira do volcán consiste nunha caldeira central rodeadas doutras catro caldeiras adxacentes. A caldeira central mide uns 24 km de ancho e 3,4 km de profundidade e é a estrutura colapsada máis recente no tempo.[27] O cráter indica que a caldeira central ten uns 100 millóns de anos de antigüidade. As caldeiras adxacentes teñen idades de 200, 400, e 800 millóns de anos ou incluso algunha podería ser máis antiga.[28] Unha pequena, e parcialmente preservada depresión que está ó sueste da caldeira central podería ter 3.800 millóns de anos. Se os datos son correctos, entón o Ascraeus Mons puido estar activo na meirande parte da historia marciana.[29]

Existe unha área peculiar na ladeira occidental do volcán que consiste nuns depósitos en forma de abano. Estes depósitos de aspecto nodoso están acoutados por unha zona semicircular de cristas concéntricas. Existen tamén depósitos semellantes no noroeste de Pavonis Mons e de Arsia Mons, os outros dous volcáns dos Tharsis Montes. Estes depósitos do Ascraeus Mons son máis pequenos en comparación cos depósitos dos outros dous volcáns de Tharsis, e cobren unha área duns 14.000 km2 e esténdense ó redor de 100 km cara a fóra partindo da base do volcán. A orixe destes depósitos ven sendo debatida dende hai décadas. Cabe subliñar, que recentes evidencias apuntan a que estes depósitos puideron ser depositados por glaciares, os cales terían cuberto áreas dos volcáns durante un período de gran oblicuidade de Marte.[30] Durante os períodos de gran oblicuidade, as rexión polares recibe unha gran insolación, a meirande parte da auga dos polos pasa a atmosfera e condensase nas rexións ecuatoriais que están máis frías. Marte pasa de ter 15° de oblicuidade a 35° en ciclos de 120.000 anos.[31]

Galería[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 "Planetary Names: Mons, montes: Ascraeus Mons on Mars". USGS : Gazetteer of Planetary Nomenclature. http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/417?__fsk=-994738837. Consultado o 30-06-2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Garry, W.B.; Zimbleman, J.R. (2007). "Geologic Mapping of Ascraeus Mons volcano, Mars at 1:1M Scale" (PDF). Lunar and Planetary Science XXXVIII: Abstract #1363. Bibcode 2007LPI....38.1363G. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2007/pdf/1363.pdf.
  3. Carr, Michael H. (1973). "Volcanism on Mars". Journal of Geophysical Research 78: 4049–4062. Bibcode 1973JGR....78.4049C. DOI:10.1029/JB078i020p04049.
  4. Snyder, C.W.; Moroz, V.I.; (1992). "Spacecraft Exploration". Mars. Tucson: Kieffer, H.H.; Jakosky, B.M.; Snyder, C.W.; Matthews, M.S.;. p. 90 Fig. 4. ISBN 978-0-8165-1257-7.
  5. 5,0 5,1 Plescia, J. B. (2004). "Morphometric Properties of Martian Volcanoes". Journal of Geophysical Research 109: E03003. Bibcode 2004JGRE..10903003P. DOI:10.1029/2002JE002031. Table 1.
  6. Cattermole, P.J. (2001). Mars: The Mystery Unfolds. Oxford, UK: Oxford University Press. p. 79. ISBN 978-0-19-521726-1.
  7. Carr, Michael H. (2006). The Surface of Mars. Cambridge University Press. p. 49. ISBN 978-0-521-87201-0.
  8. Zimbleman, J.R. (1985). "Surface Properties of Ascraeus Mons: Dust Deposits on a Tharsis Volcano" (PDF). Lunar and Planetary Science XVI: 934–935. Bibcode 1985LPI....16..934Z. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc1985/pdf/1477.pdf.
  9. Hartmann, W.K. A Traveller's Guide to Mars: The Mysterious Landscapes of the Red Planet; Workman: New York, p. 59.
  10. Dressing, C.D. e o seu equipo. (2006). "Tranverse Aeolian Ridges Observed at Pressure Extremes within the Martian Atmosphere" (PDF). Lunar and Planetary Science XXXVII: Abstract #1740. Bibcode 2006LPI....37.1740D. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2006/pdf/1740.pdf.
  11. Scott, D.H.; Tanaka, K.L. (1986). Geologic Map of Western Equatorial Region of Mars; USGS: Flagstaff, AZ, 1-1802-A.
  12. Murray, J.B.; Byrne, P.K; van Wyk de Vries, B; Troll, V.R. (2008). "Tectonic Structures on Ascraeus Mons". American Geophysical Union, Fall Meeting 2008: Abstract #P43A-1382. Bibcode 2008AGUFM.P43A1382M.
  13. 13,0 13,1 Gulick, V. (2010). HiRISE Werbsite. Dark Rimless Pits in the Tharsis Region (ESP_019997_1975). University of Arizona. http://hirise.lpl.arizona.edu/ESP_019997_1975.
  14. Ellison, D.J. (2010). Unmanned Spaceflight Website. http://www.unmannedspaceflight.com/index.php?showtopic=5537&st=195
  15. Dundas, C. (2009). HiRISE Werbsite. Collapse Pit in Tractus Fossae (ESP_011386_2065). University of Arizona. http://hirise.lpl.arizona.edu/ESP_011386_2065.
  16. USGS. (2007). Hawawaiian Volcano Observatory Website. First Descent into Devil's Throat. http://hvo.wr.usgs.gov/gallery/kilauea/erz/devilsthroat.html.
  17. National Geographic Daily News. Pictures: Giant Mars Pits Revealed in Sharp Detail. December 21, 2010. http://news.nationalgeographic.com/news/2010/12/photogalleries/101221-mars-pits-pictures-photos-science-nasa-space-caves/#/mars-pits-larger_30636_600x450.jpg.
  18. Mouginis-Mark, P.J.; Wilson, L.; Zuber, M.T. (1992). "The physical Volcanology of Mars". Mars. Tucson: Kieffer, H.H.; Jakosky, B.M.; Snyder, C.W.; Matthews, M.S.. p. 426. ISBN 978-0-8165-1257-7.
  19. Hiesinger, H. e o seu equipo. (2008). "Arsia, Pavonis, and Ascraeus Mons, Mars: Rheological Properties of Young Lava Flows" (PDF). Luar and Planetary Science XXIV: Abstract #1277. Bibcode 2008LPI....39.1277H. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2008/pdf/1277.pdf.
  20. Cattermole, P.J. (2001). Mars: The Mystery Unfolds. Oxford, UK. p. 80. ISBN 978-0-19-521726-1.
  21. Thompson, T.W.; Moore, H.J. (1989). "A Model for Depolarized Radar Echoes from Mars". Proc. Lunar Planet. Sci. Conf. 19: 402–422. Bibcode 1989LPSC...19..409T. Citado en Mouginis-Mark e o seu equipo. (1992), p. 433, Table 1.
  22. Hiesinger, H.; Head, J.W.; Neukum, G. (2005). "Rheological Properties of Late-Stage Lava Flows on Ascraeus Mons: New Evidence from HRSC". Lunar and Planetary Science XXXVI: Abstract #1727. Bibcode 2005LPI....36.1727H. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2005/pdf/1727.pdf.
  23. Zimbleman, J.R. (1996). "Geologic Map of the Ascraeus Mons Volcano, Mars". Lunar and Planetary Science XXVII: 1497. Bibcode 1996LPI....27.1497Z.
  24. Byrne, P.K. e o seu equipo. (2007). "Flank Terrace Architecture of Martian Shield Volcanoes" (PDF). Lunar and Planetary Science XXXVIII: Abstract #2380, páx. 2380. Bibcode 2007LPI....38.2380B. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2007/pdf/2380.pdf.
  25. Carr, Michael H. (2006). The Surface of Mars. pp. 49–50. ISBN 978-0-521-87201-0.
  26. Por ex. véxase Bleacher, J.B. e o seu equipo. (2010). "Volcanic or Fluvial: Comparison of an Ascraeus Mons, Mars, Braided and Sinuous Channel with Features of the 1859 Mauna Loa Flow and Mare Imbrium Flows" (PDF). Lunar and Planetary Science 41: Abstract #1612. Bibcode 2010LPI....41.1612B. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2010/pdf/1612.pdf.
  27. Mouginis-Mark, P.J.; Harris, A.J.L.; Rowland, S.K. (2007). Terrestrial Analogs to the Calderas of the Tharsis Volcanoes on Mars in The Gelogoy of Mars: Evidence from Earth-based Analogs, M. Chapman, Ed.; Cambridge University Press: Cambridge, UK, pp. 80–81.
  28. Neukum, G; Jaumann, R.; Hoffmann, H.; Hauber, E.; Head, JW.; Basilevsky, AT.; Ivanov, BA.; Werner, SC.; Van Gasselt, S. (2004). "Recent and episodic volcanic and glacial activity on Mars revealed by the High Resolution Stereo Camera." (PDF). Nature 432 (7020): 971–9. Bibcode 2004Natur.432..971N. DOI:10.1038/nature03231. PMID 15616551. http://www.planetary.brown.edu/pdfs/3121.pdf.
  29. Carr, Michael H. (2006). The Surface of Mars. Cambridge University Press. p. 49. ISBN 978-0-521-87201-0.
  30. Kadish, S; Head, J.; Parsons, R.; Marchant, D. (2008). "The Ascraeus Mons Fan-Shaped Deposit: Volcano–Ice Interactions and the Climatic Implications of Cold-Based Tropical Mountain Glaciations" (PDF). Icarus 197: 84–109. Bibcode 2008Icar..197...84K. DOI:10.1016/j.icarus.2008.03.019. http://www.planetary.brown.edu/pdfs/3239.pdf.
  31. Laskar, Jacques; Levrard, Benjamin; Mustard, John F. (2002). "Orbital Forcing of the Martian Polar Layered Deposits". Nature 419 (6905): 375. DOI:10.1038/nature01066. PMID 12353029. http://www.planetary.brown.edu/pdfs/2839.pdf.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]