Arquipélago Juan Fernández

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Arquipélago Juan Fernández
Islas de Juan Fernández
Flag of Chile.svg Nicht vorhanden
Bandeira Escudo
Localización
CL Pacific islands.PNG
Datos
Capital San Juan Bautista
País Chile
Linguas Español
Poboación (2002) 598 hab.
Superficie 181 km²
Densidade 3.3 hab/km²
Concellos
Coordenadas 33°38′S 78°51′W / 33.633°S 78.850°W / -33.633; -78.850
Maior Altura

O Arquipélago Juan Fernández é parte do territorio de Chile. Compono as illas Robinson Crusoe (antigamente coñecida como Máis a Terra), Alejandro Selkirk (Máis Fóra), o illote Santa Clara e illotes menores.

Está situado a 670 km da costa chilena, á altura do porto de San Antonio. A súa orixe xeolóxica é volcánico. O clima é subtropical chuvioso. As tres principais illas teñen en total unha superficie de 147 km². O arquipélago está situado entre a latitude 33º 36' e 33º 46' S e lonxitude 80º 47' e 78º 47' Ou. Administrativamente conforma a comuna de Juan Fernández da Provincia de Valparaíso, Rexión de Valparaíso de Chile. Con todo, unha reforma constitucional efectuada en 2007 estableceu ao arquipélago como un "territorio especial", de maneira que o seu goberno e administración será rexido por un estatuto especial, contemplado na lei orgánica constitucional respectiva, por ditarse.

Forma parte do chamado Chile insular. Accédese por vía aérea (2-3 horas) e marítima (24-72 horas).

As illas[editar | editar a fonte]

En 1966 foi cambiado o nome das dúas principais illas do arquipélago. Máis a Terra por Robinson Crusoe e Máis Fóra por Alejandro Selkirk.

  • Robinson Crusoe é a única illa poboada, está situada en latitude 33º 38' e lonxitude 78º 49' O. Ten unha superficie de 96,4 km².
Os habitantes da illa son descendentes de colonos españois, é por iso, que a súa poboación atópase absolutamente vinculada, a pesar do seu illamento, a Chile.
A poboación do arquipélago, segundo o Censo 2002, é de 630 habitantes, maiormente concentrada no poboado de San Juan Bautista, na Baía Cumberland, fundado en 1877, polo barón suízo Alfred Van Rodt, a quen se lle outorgou unha autorización para explotar os recursos naturais da illa.
Despois do desastre de Rancagua (1814) durante as loitas pola Independencia, a illa serviu de prisión para os patriotas Juan Egaña e outros, quen tiveron que vivir na chamada Cova dos Patriotas (Monumento Histórico en 1979).
Durante o goberno de Carlos Ibáñez do Campo (1927-1931) a illa foi usada con iguais propósitos.
A principal actividade económica é a pesca da lagosta mariña (Jasus frontalis).
A súa poboación está diminuíndo; principalmente os mozos que emigran ao continente (Chile) para obter mellores oportunidades e unha vida menos illada.
  • A illa Alejandro Selkirk situada en latitude 33º 45' S e lonxitude 80º 45' O, ten unha superficie de 48 km². Destaca o cerro dos Inocentes cunha altura de 1650 metros sobre o nivel do mar.
  • A illa Santa Clara situada en latitude 33º 42' S e lonxitude 79º 00' W, ten unha superficie de 5 km². Está situada a 1,5 km da illa Robinson Crusoe.

Historia[editar | editar a fonte]

Figura de Alexander Selkirk, personaxe que inspirou a novela Robinson Crusoe
Illa Robinson Crusoe
Mapa do Arquipélago Juan Fernández

O arquipélago foi descuberto polo mariño español Juan Fernández, probablemente entre 1563 e 1574. Oficialmente dáse como data do seu descubrimento o 22 de novembro de 1574. No século XVII e XVIII foi usado como gorida de piratas e corsarios.

En 1749 foi construído polos españois o Forte Santa Barbara na illa Robinson Crusoe, como protección contra os piratas e corsarios. Foi reconstruído en 1974 e declarado Monumento Histórico en (1979). No seu momento estaba protexido por 6 fortíns con artillería.

En 1915, durante a Primeira Guerra Mundial, foi dinamitado pola súa tripulación o acoirazado lixeiro alemán SMS Dresden na baía Cumberland, tras ser perseguido e atacado polos barcos ingleses HMS Orama, HMS Glasgow e HMS Kent. Foi declarado Monumento Histórico en 1985. Atópase afundido a 65 metros de profundidade. No cemiterio de San Juan Bautista están enterrados os restos dalgúns membros da súa tripulación.

En 1935 as tres principais illas do arquipélago foron declaradas Parque Nacional Arquipélago de Juan Fernández cunha extensión de aproximadamente 9967 hectáreas, e declarado en 1977 Reserva Mundial da Biosfera pola UNESCO.

En 2005 a illa Robinson Crusoe foi noticia internacional debido ao anuncio de que o robot georadar TR araña, bautizado como Arturito pola prensa, atoparía o tesouro de Juan Fernández; supostamente enterrado ao redor de 1715 polo navegante español Juan Esteban Ubilla e Echeverría, e logo desenterrado e volto enterrar polo mariño inglés Cornelius Webb e que consistiría nuns 600 barrís con moedas de ouro, avaliado nuns US$ 10 mil millóns. O presunto achado deu a volta ao mundo e apareceu publicado en diarios, blogs e sitios web de Estados Unidos, Europa e Asia. Os representantes da empresa de seguridade Wagner, propietaria do artefacto, sostiveron negociacións con autoridades locais e rexionais encabezadas polo intendente Luís Guastavino para coordinar a extracción do tesouro, pero o proxecto dilatouse e finalmente quedou en nada, logo de que científicos e diversos artigos na prensa puxeron en dúbida a fiabilidade do xeoradar. O tesouro, de ser achado, contería entre outras cousas, doce aneis papais, a Chave do Muro dos Queixumes, unha das xoias máis famosas da historia, coñecida como a Rosa dos Ventos, e ata se conta que tamén habería parte dos tesouros do Imperio Inca; así, a lenda conta que alí estaría enterrado o colar da muller de Atahualpa.

Turismo[editar | editar a fonte]

Á illa Robinson Crusoe coñéceselle por ser o fogar do mariño escocés Alexander Selkirk entre (1704 e 1709), que serviu de inspiración como protagonista da novela de Daniel Defoe, Robinson Crusoe. Pódese visitar a cova onde supostamente viviu. Esa foi a razón do cambio de nome das dúas principais illas (Máis a Terra e Máis Fóra) en 1966.

É importante remarcar, con todo, que a acción da novela de Defoe non se baseou na localización real correspondente á illa de Robinson Crusoe; é así como na narración desta novela, a illa na que naufraga Crusoe estaría situada nalgún lugar próximo ás bocas do Orinoco.

Cunha xeografía bastante peculiar, as illas do arquipélago van do nivel do mar ata cumes de 1.500 m e posúen algúns ecosistemas endémicos. Máis do 60% das especies nativas non se atopan en ningunha outra parte do planeta.