Arabia Saudí

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
جمهورية مصر العربية
al-Mamlaka al-ʻArabiyya as-Suʻūdiyya

Reino de Arabia Saudí
Bandeira de Arabia Saudí Escudo de Arabia Saudí
Bandeira Escudo
Lema: لا إله إلا الله محمد رسول الله
(Non hai máis deus que Alá e Mahoma é o seu profeta)
Himno nacional: Aash Al Maleek
 
Saudi Arabia (orthographic projection).svg
 
Capital
 • Poboación
Riad
4.878.723 (2009)
Linguas oficiais
Árabe
Forma de goberno Monarquía absoluta islámica
Abdullah bin Abdul-Aziz
Salman bin Abdulaziz Al Saud
Independencia
• Declarada
• Recoñecida
• Fundación
do Reino Unido
8 de xaneiro de 1926
20 de maio de 1927
23 de setembro de 1932
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 14º
2.149.690 km²
0,7
n/d km
2.640 km
Poboación
 • Total
 • Densidade
Posto 46º
29.195.895 (2012est)[1]
12,62 hab./km²
PIB (nominal)
 • Total (2010)
 • PIB per cápita
Posto 23º
US$ 438.009 millóns
US$ 16.778
PIB (PPA)
 • Total (2010)
 • PIB per cápita
Posto 22º
US$ 618.744 millóns
US$ 23.701
IDH (2010) 0,752 (55º) – Alto
Moeda Riyal (﷼, SAR)
Xentilicio Saudita
Fuso horario UTC+3
Dominio de Internet .sa
Prefixo telefónico +966
Prefixo radiofónico 8ZA-8ZZ, 7ZA-7ZZ,
HZA-HZZ
Código ISO 682 / SAU / SA
Membro de: ONU, OPEP, Liga Árabe
Tódolos países do mundo

Arabia Saudí (en árabe: السعودية, as-Suʻūdiyya), oficialmente Reino de Arabia Saudí (en árabe: جمهورية مصر العربية, al-Mamlaka al-ʻArabiyya as-Suʻūdiyya pronunciado En-us-Saudi Arabia-3.ogg /ˌsaʊdi əˈreɪbi.ə/ ou En-us-Saudi Arabia-2.ogg /ˌsɔːdiː əˈreɪbi.ə/ ) é un país situado na Península de Arabia. Fai fronteira con Iraq, Xordania, Quvait, Omán, Qatar, Emiratos Árabes Unidos e Iemen.

Historia[editar | editar a fonte]

O estado saudita naceu na Arabia central sobre o 1750. Un líder local, Muhammad bin Saud, uniuse ó reformista islámico Muhammad ibn Abd Al-Wahhab, para crear unha nova entidade política. Durante os seguintes 150 anos, os sauditas loitaron con Exipto, o Imperio Otomán, e outras familias árabes polo control da península. O estado saudita moderno fundouno o rei Abdul Aziz Al-Saud (tamén coñecido coma Abdul Aziz Ibn Saud).

No 1902 Abdul Aziz Al-Saud conquistou Riyadh, a ancestral capital da dinastía Al-Saud, que estaba en poder da familia rival Al-Rashid. Continuando coas súas conquistas, Abdul Aziz someteu Al-Ahsa, Nejd e Hijaz entre 1913 e 1926. O 8 de xaneiro de 1926 Abdul Aziz Al-Saud converteuse no rei de Hijaz. O 29 de xaneiro de 1927 conseguiu o título de Rei de Nejd (anteriormente fora Sultán). Polo Tratado de Jedda, firmado o 20 de maio de 1927, o Reino Unido recoñeceu a independencia do reino de Abdul Aziz (por entón chamado Reino de Hijaz e Nejd). No 1932, esas rexións unificáronse tomando o nome de Reino de Arabia Saudita.

O novo reino foi un dos países máis pobres do mundo, dependendo da limitada agricultura e dos ingresos das peregrinacións. Porén, en 1938 atopáronse grandes reservas de petróleo na rexión de Al-Hasa ao longo da costa do golfo Pérsico, e o desenvolvemento a gran escala dos campos petrolíferos comezou en 1941 baixo a empresa contolada polos Estados Unidos Aramco (Arabian American Oil Company). O petróleo proporcionoulle ao país prosperidade económica e unha influencia política substancial a nivel internacional. A vida cultural desenvolveuse rapidamente, principalmente en Hejaz, que sería o centro para os xornais e a radio. Pero a gran afluencia de estranxeiros para traballar na industria do petróleo aumentou a xa existente propensión cara a xenofobia. Ao mesmo tempo, o goberno fíxose cada vez máis derrochador e extravagante. Cara a década dos 50 isto levou a grandes carencias gobernamentais e a un excesivo endebedamento externo.

O rei Saud sucedeu no trono ao seu pai tras a súa morte en 1953. Porén, xurdíu unha intensa rivalidade entre o rei e o seu irmanastro, o principe Faisal, alimentada polas dúbidas na familia real sobre a comptencia de Saud. Como consecuencia, Saud foi deposto en favor de Faisal en 1964. Arabia Saudí gañou o control do 20% de Aramco en 1972, disminuíndo así o control estadounidense do petróleo saudí. En 1973 Arabia Saudí lebou a cabo un boicot de petróleo contra os países occidentais que apoaron a Israel na guerra do Yom Kippur contra Exipto e Siria. Os prezos do petróleo multiplicáronse por catro. Faisal foi asasinado en 1975 polo seu sobriño, o príncipe Faisal bin Musaid, e sucedeuno o seu irmanastro o rei Khalid.

Cara 1976 Arabia Saudí converteuse no maior produtor mundial de petróleo. Durante o reinado de Khalid producíuse un progreso económico e social moi rápido, transformando o sistema de infraestruturas e educativo do país; en política exterior desenvolvéronse un fortes lazos cos Estados Unidos. En 1979 ocorreron dous eventos que afectaron en gran medida ao réxime de Al Saud, e tiveron unha forte influencia nas políticas internas e externas saudís. O primeiro foi a revolución iraniana. Temíase que a minoría xiíta na provincia de Ash Sharqiyah (onde estaban os campos petrolíferos) podía rebelarse baixo a influencia dos seus correlixionarios iranianos. De feito, houbo varios levantamentos contra o goberno na rexión en 1979 e 1980. O segundo evento foi a toma da Gran Mesquita da Meca por extremistas islámicos. Os militantes involucrados estaban en parte descontentos polo que eles consideraban corrupción e unha natureza anti-islámica do réxime saudí. O goberno recuperou o control da mesquita despois de 10 días e os capturados foron executados. Parte da resposta da familia real foi facer cumprir de xeito máis estrito as tradicionais normas relixiosas e sociais no país (como por exemplo pechando os cines) e dándolle ao Ulema un maior papel no goberno.

En 1980 fíxose coa totalidade de Aramco. En xuño de 1982 o rei Khalid moreu dun ataque ao corazón e foi sucedido polo seu irmán, o rei Fahd, que engadíu o título de "Custodio da Dúas Mesquitas Sagradas" ao seu nome en 1986. Fahd continuou estreitando relacións cos Estados Unidos e incrementou a compra de equipo militar estadounidense e británico. A gran riqueza xerada polos ingresos do petróleo comezou a ter un gran impacto na sociedade saudí. levou a unha rápida modernización, urbanización, educación pública masiva e á creación de novos medios de comunicación. Estes feitos e a presenza de cada vez máis traballadores estranxeiros afectou enormemente ás normas e valores tradicionais saudís. Aínda que houbo un cambio dramático na vida social e económica do país, o poder político continuou estando monopolizado pola familia real, levando o descontento a moitos cidadáns que comezaron a buscar unha maior participación no goberno.

Nos anos 80 o réxime saudí gastou 25.000 millóns de dólares apoiando a Saddam Hussein na guerra Irán-Iraq. Porén, Arabia Saudí condenou a invasión iraquí de Kuwait en 1990 e pedíulle aos Estados Unidos que intervise. O rei Fahd permitiu aos estadounidense e aliados estar baseados en Arabia Saudí. Convidou ao goberno de Kuwait e a moitos dos seus cidadáns a estar no país, pero expulsou aos cidadáns de Iemen e Xordania debido a que os seus gobernos apoiaron a Iraq. En 1991 a forzas saudís interviron tanto nos bombardeos sobre Iraq como ba invasión terrestre para liberar Kuwait.

As relación do réxime saudí con occidente comezaron causar unha preocupación crecente entre algúns dos ulemas e estudantes da sharia, e foi un dos motivos que levaron a un incremento do terrorismo islámico en Arabia Saudí, así como a ataques terroristas en países occidentais realizados por cidadáns saudís. Osama bin Laden era saudí (ata que lle quitaron a nacionalidade en 1994). 15 dos 19 secuestradores involucrados nos ataques do 11 de setembro de 2001 eran de nacionalidade saudí. Moitos saudís, que non apoiaban de ningún xeito o terrorismo islámico, estaban aínda así profundamente descontentos coas políticas do goberno do país.

O islamismo non era a única fonte de hostilidade cara o réxime. Aínda que agora era extremadamente rica, a economía de Arabia Saudí estaba preto de estancarse. Os altos impostos e un crecente desemprego contribuíron ao descontento, reflexado nun aumento da axitación social e o descontento coa familia real. En resposta, o rei Fahd iniciou un feixe de limitadas "reformas". En marzo de 1992 introduxo a "Lei básica", que facía fincapé nos labores e responsabildades dun gobernante. En decembro de 1993 inaugurouse o Consello Consultivo, composto por un presidente e 60 membros (todos elixidos polo rei). A intención do monarca era respostar á disidencia ao mesmo tempo que procuraba facer os mínimos cambios reais posibles no status quo como lle fose posible. Fahd deixou claro que non tiña en conta a democracia: "Un sistema baseado nas eleccións non é consistente co noso credo islámico".

En 1995 sofreu un derrame cerebral e o príncipe herdeiro, Abdullah, asumíu o papel de rexente de facto, asumindo o día a día do país. Porén a súa autoridade víuse obstacuizada por onflitos cos irmáns de Fahd. Dende os 90 continuaron a verse signos de descontento e nos anos 2003 e 2004 houbo unha serie de atentados e violencia armada en Riyadh, Jeddah, Yanbu e Khobar. En febreiro-abril de 2005 houbo as primeiras eleccións municipais no país, na que as mulleres no puideron votar.

En 2005 o rei Fahd moreu e sucedeuno Abdullah, que continuou a política de reformas mínimas e de represión das protestas. O rei introducíu varias reformas económicas co obxectivo de reducir a dependencia do país dos ingresos polo petróleo: desregulación limitada, fomento da inversión estranxeira e privatización. En febreiro do 2009 Abdullah anunciou unha serie de cambios no poder xudicial, as forzas armadas e en varios ministerios para modernizar esas institucións. Entre eses cambios estaban a substitución de altos cargos na xudicatura e no Mutaween (a policía relixiosa), entrando persoas máis moderadas, e o nombramento da primeira viceministra muller do país.

Política[editar | editar a fonte]

A institución principal do goberno de Arabia Saudita é a monarquía. A Lei Básica adoptada no 1992 declara que Arabia Saudí é unha monarquía dirixida polos descendentes do Rei Abdul Aziz Al-Saud, e que o Corán é a constitución do país, que se rexe no legal pola Shari'a. A formación de partidos políticos está prohibida e non se celebran eleccións estatais.

Os poderes do rei están limitados pola Shari'a e outras tradicións sauditas. Tamén debe procurar o consenso da familia real saudita, os líderes relixiosos (ulema) e outras persoas importantes da sociedade saudita. A ideoloxía do estado é o Wahhabismo. Esta seita do Islam tenta expandirse financiando a construción de mesquitas e escolas do Qur'an por todo o mundo. A familia real elixe ó rei de entre os seus membros e sempre coa aprobación dos ulema.

Debido á enfermidade do rei Fahd bin Abdul Al-Aziz a dirección do país recaeu nas mans do seu irmán máis novo, o príncipe herdeiro Abdullah bin Abdulaziz Al Saud que actuou coma rexente ata a morte deste o 1 de agosto do 2005.

División Administrativa[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Subdivisións de Arabia Saudí.
Provincias de Arabia Saudí.png
Flag of Saudi Arabia.svg Arabia Saudí está divida en 13 provincias (mintaqat)
  1. Provincia de Al-Bahah
  2. Provincia de Al-Hudud ash Shamaliyah
  3. Provincia de Al-Jawf
  4. Provincia de Al-Madinah
  5. Provincia de Al-Qasim
  6. Provincia de Ar Riyad
  7. Provincia de Ash Sharqiyah
  8. Provincia de 'Asir
  9. Provincia de Ha'il
  10. Provincia de Jizan
  11. Provincia de Makkah
  12. Provincia de Najran
  13. Provincia de Tabuk

Economía[editar | editar a fonte]

Véxase o artigo Economía da Arabia Saudí.

Notas[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Mapas e imaxes[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Arabia Saudí