Antoni van Leeuwenhoek

Antoni van Leeuwenhoek, nado en Delft o 24 de outubro de 1632 e finado o 26 de agosto de 1723, foi un neerlandés destacado como mercador, agrimensor, tratante de viño, vidreiro e Microbioloxíamicrobiólogo. Van Leeuwenhoek é sobre todo coñecido polo microscopio inventado por el mesmo e mais polo seu traballo pioneiro nas áreas da bioloxía celular e da microbioloxía. Está considerado o primeiro microbiólogo.^{[Cómpre referencia]} Foi o primeiro en conseguir observar e describir organismos unicelulares. Foi tamén o primeiro a rexistrar observacións microscópicas de fibras musculares, bacterias, espermatozoides e fluxo sanguíneo en capilares. A partir de 1674 fixo un bo número de achados que foron divulgados grazas á Royal Society de Londres.

Traxectoria

Vista de Delft de Johannes Vermeer, 1660-1661

Antoni van Leeuwenhoek naceu en Delft en 1632, fillo de Philips Antonyszoon, cesteiro, e de Margarethe Bel van den Berch, dunha familia de fabricantes de cervexa. No día 4 de novembro de 1632 foi bautizado como Thonis Philipszoon e recibiu o sobrenome van Leeuwenhoek porque a casa de seus pais se situaba en Delft na esquina co porto de Leeuwen (en neerlandés literalmente 'Leeuwenhoek'). O seu pai morreu en 1638, cando Antoni tiña seis anos e a súa nai casou de novo. Dez anos despois morreu tamén o seu padrasto. Van Leeuwenhoek ingresou nunha escola en Warmond e ficou a vivir en casa dun tío en Benthuizen. Seguidamente, recibiu durante seis anos en Amsterdam instrución como caixeiro e contable de William Davidson, un mercador téxtil escocés. En 1653 Van Leeuwenhoek tomou contacto cun microscopio simple, unha lente de tres aumentos usada por mercadores téxtiles. En 1654 deixou Amsterdam e regresou a Delft. O 11 de xullo casou con Barbara de Meij, con quen tivo cinco fillos, dos cales só unha filla chegou á idade adulta. En 1666 a muller de Van Leeuwenhoek morreu e en 1671 casou con Cornelia Swalmius, a filla dun pastor. En 1669 Antoni obtivo grao de agrimensor e é posíbel que participase no planeamento da cidade de Delft.

Tras a morte de Johannes Vermeer en 1675, Van Leeuwenhoek interveu como executor testamentario da súa herdanza. Van Leeuwenhoek foi bautizado na mesma igrexa catro días despois de Vermeer. Con frecuencia suponse que se coñecían moi ben, algúns afirman incluso que Van Leeuwenhoek serviu como modelo para as pinturas O Xeógrafo e O Astrónomo, de Vermeer, e tamén que o científico forneceu lentes para a cámara escura de Vermeer, aínda que tal feito probábel nunca se demostrou.

Antoni van Leeuwenhoek non aprendeu latín nin frecuentou ningunha universidade. En 1679 exerceu funcións como calibrador e inspector vinícola e cervexeiro. En 1694 a súa segunda muller morreu e Antoni quedou na compaña da única filla do seu primeiro casamento. Daquela Antoni era xa un home rico, do cal dá testemuña a herdanza de 90.000 floríns que lle deixou á súa filla. O 26 de agosto de 1723 Van Leeuwenhoek morreu na súa cidade natal, con case 91 anos. Van Leeuwenhoek ditou no leito de morte unha carta para a Royal Society describindo tan rigorosamente como era posíbel o estado de vibración da súa costela, de tal forma que esta doenza ficou clasificada como doenza de Van Leeuwenhoek. O 31 de agosto de 1723 foi enterrado na Oude Kerk en Delft.

Obra científica

Microscopios

Replica do microscopio de Leeuwenhoek.

O desenvolvemento do microscopio mais antigo deuse por volta do século XVII por dous fabricantes de lentes: Hans Lippershey (1570– 1619) e Sacharias Jansen (ca. 1585 – ca. 1632), que están asociados ó descubrimento do microscopio e do telescopio. Grazas a lentes e lupas, Van Leeuwenhoek podía verificar a calidade dos tecidos fabricados: unha lupa de tres aumentos, coñecida como "contador de fíos". O neerlandés Jan Swammerdam (1637-1680) e o inglés Robert Hooke (1635-1703) utilizaron un microscopio composto por ocular e obxectivo, mais o poder de aumento non era tan elevado como o inventado por Van Leeuwenhoek. Mentres que o microscopio de Hooke tiña 30 aumentos, o de Leeuwenhoek chegaba até os 480. O museo universitario de Utrecht aínda posúe un exemplar de 270 aumentos. A investigación microscópica por Hooke levou en setembro de 1664 ao libro Micrographia: or Some Physiological Descriptions of Miniature Bodies Made by Magnifying Glasses. Neste libro Hooke describe minuciosamente unha célula vexetal, un ollo composto de mosca e unha pulga. Foi probabelmente esta publicación que levou Leeuwenhoek a apuntar as súas lentes a algo mais que os seus tecidos. Van Leeuwenhoek era un autodidacta: sen ningunha formación de ámbito científico e sen coñecemento de linguas estranxeiras conseguiu observar e describir os seus descubrimentos. En contraste co microscopio de Hooke, o de Van den Leeuwenhoek posuía invariabelmente unha lente entre dúas placas metálicas, a peza a estudar encontrábase sempre fixa con parafusos e nunha posición tal que puidese ser claramente observada.

Método secreto

O seus resultados como científico dependían en gran medida dos seus coñecementos na fabricación de lentes, e por este motivo Van Leeuwenhoek escondeu sempre o seu método escrupulosamente. É posíbel que as súas lentes fosen feitas a partir dos restos de vidro que permanecían no tubo de soprado. Van Leeuwenhoek expuxo as súas observacións e conclusións en cartas que escribía a coñecidos, entre os cales estaba o médico de Delft e patólogo Reinier de Graaf, o cal o presentou á Royal Society en Londres. A partir de 1674 as súas descubertas foron publicadas nas Philosophical Transactions, pero debido ao descrédito co que foron recibidas, organizouse unha comisión para comprobar e admirar os inimaxinábeis seres microscópicos. En 1680 foi nomeado membro da Society e as súas descubertas foron consideradas produción científica. Van Leeuwenhoek enviou a Londres moitas mostras preparadas. En 1981 o microscopista británico Brian J. Ford descubriu que había aínda mostras orixinais de Van Leeuwenhoek en excelente estado de conservación e elevada calidade na colección da Royal Society.

Teoría dos glóbulos

De acordo coa teoría da xeración espontánea, a vida pode ser xerada a partir de material sen vida (como a carne en putrefacción ou os fluídos en sabas sucias). Debido ás unidades fundamentais descubertas por Van Leeuwenhoek, tales como os gametos (células sexuais) animais e vexetais, a teoría da xeración espontánea puido ser descartada. Deste modo, todos os tecidos vivos ou mortos son constituídos por partículas globulares: glóbulos.

Descubrimentos

• en 1674: infusoria mini-organismos acuáticos e protistas (unicelulares con núcleo); glóbulos vermellos, os cales Van Leeuwenhoek erroneamente pensaba que eran compostos por 6x6 glóbulos menores.
• en 1675: apodrecemento de léndreas e descubrimento de piollos embrionarios, o que desmentía a teoría da xeración espontánea.
• en 1676: descubrimento de bacterias en infusións de pementa. Descubriuse que o case invisíbel ácaro do queixo, que se aloxa no queixo curado duro, é un animal.
• en 1677: espermatozoide. A través dun profesor de Leiden obtivo unha mostra de seme dun home con gonorrea, pero a materia perecía tras un par de horas. Van Leeuwenhoek xa se aventurara nesta investigación catro anos antes con Henry Oldenburg, pero acabou por deixala de lado. De seguido investigou seme fresco saudábel e notou que nel había milleiros de pequenas criaturas. As "sementes" masculinas movíanse por medio de caudas e por ese motivo foron considerados por Van Leeuwenhoek como os portadores da vida. De acordo con Van Leeeuwenhoek, os órganos reprodutores femininos servirían apenas para nutrir a criatura xa preexistente no esperma. Esta opinión foi tamén traducida ó latín.
• en 1682: padrón estriado en fibras musculares.
• en 1688: investigación do sangue e da circulación sanguínea, publicada en Den waaragtigen omloop des bloeds, als mede dat de arteriën en venae gecontinueerde bloedvaten zijn, klaar voor de oogen gestelt. (o circuíto real do sangue, no cal arterias e veas se presentan como vasos sanguíneos continuos, claramente expostos ós ollos)
• en 1694: descrición minuciosa de cada un dos ollos simples do ollo composto dunha libélula.
• in 1694: anastomoses (rede) nas fibras musculares de corazón de pato. Esta rede non foi redescuberta ate 1849.

Véxase tamén

Bibliografía

• Alma Smith Payne, The Cleere Observer: A biography of Antoni van Leeuwenhoek, Macmillan, London, 1970.
• Dobell, C. (1932, 1960) Anthony van Leeuwenhoek and his little animals.
• Hooykaas, R., Geschiedenis der natuurwetenschappen, Utrecht, 1976
• Kooijmans, L., Gevaarlijke kennis. Inzicht en angst in de dagen van Jan Swammerdam. 2007
• Palm, L.C., Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723) in Kox, A.J. & M. Chamalaun [eds.]. Van Stevin tot Lorentz. Portretten van Nederlandse natuurwetenschappers. Amsterdam, Intermediair, 1980

Ligazóns externas

• Cartas de Leeuwenhoek á Royal Society (en inglés)
• Vida e observacións de Leeuwenhoek (en inglés)
• Vermeer (en inglés)