Antecedentes da Fórmula 1

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

As carreiras de Gran Premio teñen as súas orixes nas carreiras de automóbiles organizadas en Francia desde 1894. Rapidamente evolucionaron de simples carreiras por camiños dunha vila a outra, a probas de resistencia para automóbiles e pilotos. A innovación pronto logrou pasar dos 160 km/h pero ao ser carreiras en camiños abertos eran frecuentes os accidentes que acababan en defuncións tanto de pilotos como de espectadores.

Os Grandes Premios de automobilismo convertéronse en Fórmula racing e Fórmula 1 e pódense considerar como as súas descendentes directas. As carreiras do Campionato Mundial de Fórmula 1 aínda se chaman Gran Premio. A Fórmula 1 aínda se coñece como as carreiras de Gran Premio.

Orixes das carreiras organizadas[editar | editar a fonte]

Marcel Renault durante a carreira París-Madrid de 1903.

O automobilismo iniciouse en Francia, como resultado directo do entusiasmo co que o público francés acolleu o automóbil.[1] Os fabricantes estaban entusiasmados pola posibilidade de utilizar o automobilismo como un escaparate para os seus coches. O primeiro certame automobilístico tivo lugar o 22 de xullo de 1894 e foi organizado por Le Petit Journal, un xornal parisino. A carreira París-Rouen de 1894 de 127 km. desde a Porte Maillot en París, a través do Bosque de Boulogne ata Rouen. O conde Jules-Albert de Dion foi o primeiro en Rouen logo de 6 horas e 48 minutos a unha velocidade media de 19 km/h. Terminou 3'30" por diante de Albert Lemaître (Peugeot), seguidos de Doriot (Peugeot) en 16'30", René Panhard (Panhard) a 33'30 e Émile Levassor (Panhard) a 55'30". Os gañadores oficiais foron Peugeot e Panhard, os coches foron xulgados pola súa velocidade, manexo e características de seguridade, e como o coche de vapor de De Dion necesitaba un fogoneiro, os xuíces consideraron que non cumpría o regulamento e descalificárono.[2][3]

En 1900, James Gordon Bennett, Jr., o dono do diario New York Herald e o International Herald Tribune, crearon a Gordon Bennett Cup. Esperaban que a creación dunha carreira internacional impulsaría aos fabricantes de automóbiles a mellorar os seus coches.[4] Cada país podía participar ata con tres coches, que tiñan que ser construídos totalmente no país que representaban e presentados polo órgano automobilístico do goberno dese país.[4]</ref> Nesta carreira estableceronse as cores internacionais de carreiras.[4]</ref> Nos Estados Unidos, William Kissam Vanderbilt II presentou a Copa Vanderbilt en Long Island, Nova York en 1904.

Primeiros Grandes Premios[editar | editar a fonte]

Circuit du Sud-Ouest[editar | editar a fonte]

Algunhas fontes citan incorrectamente unha carreira chamada o Gran Premio de Pau en 1901. Isto pode deberse a un erro de tradución das fontes francesas contemporáneas, como a revista La France Auto do mes de marzo de 1901.[5] O nome da carreira de 1901 foi Circuit du Sud-Ouest e se disputou en tres categorías polas rúas de Pau. O Grand Prix du Palais d'Hiver era o nome dos premios outorgados ás categorías inferiores ('coches de luz' e 'Voiturettes'). O Grand Prix de Pau era o nome do premio outorgado á categoría 'Heavy' (o máis rápido). Así Maurice Farman foi galardoado co Gran Premio de Pau pola súa vitoria na xeral no Circuit du Sud-Ouest pilotando un Panhard 24 hp.[Note 1][Note 2][Note 3]

En L'Histoire de l'Automobile / Paris 1907 Pierre Souvestre describiu o evento de 1901 como: ... dans le Circuit du Sud-Ouest, à l’occasion du meeting de Pau... (... no Circuit du Sud-Ouest, na reunión de Pau ...)[6]

Primeiro Gran Premio e as Grandes Probas[editar | editar a fonte]

A única carreira que se disputaba regularmente na época co nome de Gran Premio era organizada polo Automóbil Club de Francia (ACF), dos cales o primeiro disputouse en 1906. O circuíto utilizado, baseado en Le Mans, tiña unha forma aproximadamente triangular, cada volta constaba de 105 km.. Se corrían seis voltas todos os días, e cada volta duraba aproximadamente unha hora, utilizando os coches relativamente primitivos do momento. O motivo detrás da decisión de correr nun circuíto, a diferenza das carreiras nas estradas ordinarias de vila en vila, foi a carreira París-Madrid de 1903. Durante esa carreira varias persoas, tanto pilotos como peóns, incluíndo a Marcel Renault, morreron e a carreira foi detida polas autoridades francesas, en Burdeos. Prohibíronse as carreiras nas estradas.

Na carreira de 1906, os 32 participantes representaban a 12 fabricantes de automóbiles diferentes, o húngaro Ferenc Szisz (1873-1944) gañou a carreira de 1.260 km. nun Renault. Esta carreira foi considerada como a primeira Grande Épreuve, que significa "gran proba", e o término foi utilizado desde entón para designar ás oito carreiras máis importantes do ano.[7]

As carreiras neste período eran asuntos fortemente nacionalistas, cuns poucos países creando as súas propias carreiras, pero non conseguiron facer un campionato oficial xuntos. As regras variaban dun país a outro e dunha carreira a outra, e polo xeral centráronse nos pesos máximos (non mínimos) nun esforzo por limitar a potencia limitando o tamaño do motor indirectamente (os motores de 10-15 L eran bastante comúns, polo xeral con non máis de catro cilindros, e producían menos de 50 CV). Os coches levaban os mecánicos a bordo, xunto ao piloto, e a ninguén se lle permitía traballar nos coches durante a carreira fóra destes dous. Un factor crave para que Renault gañara o primeiro Gran Premio que se celebrou foron as rodas con llantas desmontables (desenvolvidas por Michelin), o que permitiulle que o cambio de pneumáticos se fixera sen necesidade de apalancar o pneumático e a cámara para volver a montala na llanta. Dado o estado das estradas, as picadas e as reparacións eran frecuentes.

Numeración política e cambio de nome[editar | editar a fonte]

Unha confusión histórica máis, xurdiu na década de 1920 cando o Automobile Club de France intentou facer un engano político retrospectivo ca numeración e o cambio de nome das principais carreiras disputadas en Francia antes do Gran Premio de Francia de 1906 como Grands Prix de l'Automobile Club de France, malia que disputáronse antes da data da formación do Club. Polo tanto, o Trail París-Burdeos-París de 1895 renomeárono como I Grand Prix de l'Automobile Club de France; e o verdadeiro primeiro Gran Premio de 1906 foi nomeado como o IX Grand Prix de l'Automobile Club de France (9º). O ACF utilizou esta numeración ata 1933, cando algúns membros do Club a desbotaron, "preocupados pola utilización do nome do club simplemente por un desexo infantil de establecer o seu Gran Premio como a carreira máis antiga do mundo.[8][9][Note 4]

Desenvolvemento dos circuítos[editar | editar a fonte]

Na súa maior parte, as carreiras disputábanse en longos circuítos formados por camiños públicos pechados, non en circuítos especialmente deseñados. Este foi o caso do Circuíto de Le Mans no Gran Premio de 1906, así como a Targa Florio (disputada sobre 150 km. polas estradas de Sicilia), os 121 km do circuíto alemán Kaiserpreis nas montañas Taunus, e o circuíto francés de Dieppe (de só 77 km), que se utilizou para o Gran Premio de 1907. As excepcións foron o óvalo, preto de Brooklands en Inglaterra, terminado en 1907, o Indianapolis Motor Speedway, utilizado por primeira vez en 1909 nas primeiras 500 Millas de Indianápolis en 1911, e o Autodromo Nazionale Monza en Italia, inaugurado en 1922.

En 1908, os Estados Unidos converteuse no primeiro país fóra de Francia en acoller unha carreira de automóbiles utilizando o nome de Grand Prix (ou de Gran Premio), disputada en Savannah. A primeira Gran Proba en Europa fóra de Francia foi o Gran Premio de Italia de 1921, celebrado en Brescia. Foi seguido rapidamente por Bélxica e España (en 1924), e máis tarde estendeuse a outros países como Gran Bretaña (1926). En sentido estrito, isto aínda non era un campionato formal, senón un conxunto disperso de carreiras disputadas con distintas regras. (O regulamento "fórmula" apareceu xusto antes da Primeira Guerra Mundial, baseado no tamaño do motor, así como o peso, pero non foi adoptado universalmente.)

En 1904, moitos clubs de automóbiles nacionais uníronse para formar o Asociación Internacional de Automóbil Clubs Reconnus (AIACR). En 1922, facultouse á Comisión Sportive Internationale (CSI), en nome da AIACR para regular os Grandes Premios e outras carreiras internacionais. Desde o inicio dos Grandes Premios, as carreiras disputáronse de acordo cunha estrita fórmula baseada no tamaño do motor e o peso do vehículo. Estas regulacións foron practicamente abandonadas en 1928, cando comezou a coñecida como Fórmula Libre cando os organizadores de carreiras decidiron disputar as súas carreiras case sen limitacións. De 1927 a 1934, o número de carreiras consideradas como Grandes Premios explotou, pasando de cinco carreiras en 1927, a nove carreiras en 1929, e dezaoito en 1934 (o ano con máis, antes da Segunda Guerra Mundial).

Os anos Pre Segunda Guerra Mundial[editar | editar a fonte]

Grella da Coppa Fiera di Milano 1925

O Gran Premio de Mónaco de 1933 foi a primeira vez na historia do deporte que a grella de saída determinouse por unha cualificación cronometrada en lugar de determinarse por sorteo.

Todos os vehículos que competiron pintáronse nas cores internacionais do automobilismo:

A partir de 1934, os alemáns deixaron de pintar os seus autos, presuntamente logo de que un Mercedes-Benz W25 correra sen pintar nun esforzo para reducir o peso. Pronto, nos medios, o metal sen pintar deu aos vehículos alemáns o alcume de "Silver Arrows".

1923 auto de carreiras "bagoa" de Karl Benz

Os coches franceses dominaron (liderados por Bugatti, incluíndo tamén Delage e Delahaye) ata finais de 1920, cando os italianos (Alfa Romeo e Maserati ) comezaron a derrotar aos coches franceses regularmente. Nese momento, a enxeñería alemá deseñaba vehículos de carreira únicos como se ve na foto de aquí co aerodinámico Benz con forma de "bágoa", presentado no Gran Premio de Europa de 1923 en Monza por Karl Benz.

Na década de 1930, con todo, o nacionalismo entrou nunha nova fase, os Nazis apoiaron a Mercedes e Auto Union para promover a gloria do Reich. (O goberno proporcionou algo de diñeiro aos dous fabricantes, pero a extensión da axuda realmente foi esaxerada nos medios de comunicación; os subsidios do goberno ascenderon ao 10% ou menos dos costos de funcionamento dos dous equipos de carreiras).[10] As dúas marcas alemás dominaron completamente o período de 1935 a 1939, gañando todas menos tres das carreiras oficiais do Campionato de Grandes Premios disputadas neses anos. Os coches deste momento eran monoprazas (o mecánico a bordo desapareceu a principios dos anos 1920), con motores de 8 a 16 cilindros sobrealimentados producindo máis de 600 CV con combustibles de alcohol.

En outubro de 1923, a idea dun campionato de automóbiles debateuse na conferencia anual de outono do AIACR (Asociación Internacional de Automóbil Clubs Reconnus) en París. A discusión centrouse no aumento do interese nas carreiras dos fabricantes e a celebración do primeiro Gran Premio de Europa en Monza en 1923: O primeiro Campionato do Mundo tivo lugar en 1925, pero era só para os fabricantes, constaba de catro carreiras de polo menos 800 km. de lonxitude. As carreiras que formaron o primeiro campionato de construtores foron as 500 Millas de Indianápolis, o Gran Premio de Europa, e os Grandes Premios francés e italiano. O Campionato de Europa de pilotos, que incluía os principais Grandes Premios de varios países (chamados Grandes Epreuves) foi creado en 1935, e disputouse todos os anos ata o estalido da Segunda Guerra Mundial en 1939.

Os anos da posguerra e a Fórmula Un[editar | editar a fonte]

Temas relacionados: Fórmula 1, Historia da Fórmula Un

En 1946, logo da Segunda Guerra Mundial, leváronse a cabo só catro carreiras de Gran Premio. As regras para os Grandes Premios do Campionato Mundial establecéranse antes da Segunda Guerra Mundial, pero pasaron varios anos, ata 1947, cando o vello AIACR reorganizouse como a Federación Internacional do Automóbil ou "FIA", para abreviar. Con sé en París, a finais da tempada de 1949 anunciouse que para 1950 uniríanse varios Grandes Premios nacionais de Fórmula 1 para crear un Campionato Mundial para pilotos, aínda que debido ás dificultades económicas os anos 1952 e 1953 eran en realidade unha competición de autos de Fórmula 2. Foi establecido un sistema de puntos e a un total de sete carreiras concedéuselles a condición de campionato, incluíndo as 500 Millas de Indianápolis. A primeira carreira do Campionato do Mundo celebrouse o 13 de maio en Silverstone no Reino Unido.

Unha vez máis, os italianos fixérono ben nestas primeiras carreiras do Mundial, tanto os fabricantes como os pilotos. O primeiro campión do mundo foi Giuseppe Farina, pilotando un Alfa Romeo. Ferrari apareceu na segunda carreira do Campionato do Mundo, en Mónaco, e ten a distinción de ser o único fabricante en competir a través de toda a historia do Campionato do Mundo, aínda están competindo no 2014.

Grandes probas por tempada[editar | editar a fonte]

Nota: A partir de 1950, ver Lista de Grandes Premios de Fórmula 1. A cursiva denota que a carreira tamén era coñecida como o Gran Premio de Europa.

1906-1914[editar | editar a fonte]

Carreira 1906 1907 1908 1912 1913 1914
1 Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia

1921-1929[editar | editar a fonte]

Carreira 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929
1 Francia Francia Francia Francia Flag of the United States.svg Indy 500 Flag of the United States.svg Indy 500 Flag of the United States.svg Indy 500 Flag of the United States.svg Indy 500 Flag of the United States.svg Indy 500 Flag of the United States.svg Indy 500 Flag of the United States.svg Indy 500
2 Reino de Italia Italia Reino de Italia Italia Francia Francia Francia Francia Bélxica Bélxica Francia Francia Francia Francia Reino de Italia Italia Francia Francia
3 Reino de Italia Italia Reino de Italia Italia Francia Francia España San Sebastián España España
4 Reino de Italia Italia Flag of the United Kingdom.svg Reino Unido Reino de Italia Italia
5 Reino de Italia Italia Flag of the United Kingdom.svg Reino Unido

1930-1939[editar | editar a fonte]

Carreira 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
1 Flag of the United States.svg Indy 500 Reino de Italia Italia Reino de Italia Italia Flag of Monaco.svg Mónaco Flag of Monaco.svg Mónaco Flag of Monaco.svg Mónaco Flag of Monaco.svg Mónaco Bélxica Bélxica Francia Francia Bélxica Bélxica
2 Bélxica Bélxica Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Francia Alemaña Nazi Alemaña Alemaña Nazi Alemaña Alemaña Nazi Alemaña Francia Francia
3 Francia Francia Bélxica Bélxica Alemaña Alemaña Bélxica Bélxica Imperio Alemán Alemaña Bélxica Bélxica Suíza Suíza Flag of Monaco.svg Mónaco Suíza Suíza Alemaña Nazi Alemaña
4 Alemaña Alemaña Reino de Italia Italia Bélxica Bélxica Imperio Alemán Alemaña Reino de Italia Italia Suíza Suíza Reino de Italia Italia Suíza Suíza
5 Segunda República Española España Reino de Italia Italia Suíza Suíza Reino de Italia Italia
6 Segunda República Española España Reino de Italia Italia
7 Segunda República Española España

Para carreiras durante a Segunda Guerra Mundial, ver Tempada de Grandes Premios de 1940 a 1945.

1946–1949[editar | editar a fonte]

Carreira 1946 1947 1948 1949
1 Francia Saint-Cloud Suíza Suíza Flag of Monaco.svg Mónaco Flag of the United Kingdom.svg Reino Unido
2 Suíza Nacións Bélxica Bélxica Suíza Suíza Bélxica Bélxica
3 Reino de Italia Turín Reino de Italia Italia Francia Francia Suíza Suíza
4 Francia Francia Italia Italia Francia Francia
5 Flag of the United Kingdom.svg Reino Unido Italia Italia

Outras carreiras[editar | editar a fonte]


Pilotos de Grandes Premios[editar | editar a fonte]

Pilotos notables da época dos Grandes Premios incluídas algunhas mulleres que competiron por igual cos homes:


Campionatos[editar | editar a fonte]

Desde 1925, o AIACR e despois a FIA organizan os campionatos do mundo e europeos para os fabricantes de Gran Premio, pilotos e construtores:

Notas[editar | editar a fonte]

  1. As carreiras na cidade de Pau datan de 1900 cando se celebrou a primeira edición do Circuit du Sud-Ouest.
  2. La France Automobile, marzo de 1901 informa dos resultados da 'Semana de Pau'. Houbo dúas carreiras, os 140 km da Course des touristes entre Pau-Peyrehorade-Pau e a segunda edición do Circuíto du Sud-Ouest o 17 de febreiro de 1901 nunha pista nos arredores da cidade. A Course des touristes comprendía seis premios para as diferentes categorías de participantes. O Premio da Prensa foi gañado por Barbereau (De Dietrich); o Prix du Commerce Palois foi gañado por Henri Farman (Darracq); o Prix des Cercles foi outorgado a Rudeaux (Darracq); o Prix de l’Automobile Club Béarnais foi gañado por 'Bergeon' (De Dietrich); o Prix de l'Automobile Club de France adxudicouse a Demeester (Gladiator) e Edmond (Darracq); o Prix de Palmarium foi gañado por Cormier (De Dion).(Autosport, The Nostalgia Forum, Robert Dick quoting (translating) from La France Automobile, March 1901

    O Circuit du Sud-Ouest comprendía catro premios para as diferentes categorías de participantes.
    (Autosport, The Nostalgia Forum, Robert Dick quoting (translating) from La France Automobile, March 1901 (Grand Prix Winners 1895–1949 by Hans Etzrodt Part 1 1895–1916)
  3. A comezo do século XX o termo Grand Prix era común na fala en Francia, despois de ser utilizado na carreira de cabalos Gran Premio de París en 1886 (ex. o Gran Premio de París para ciclistas en 1895) (New York Times, July 18, 1895, Grand Prix de Paris for Cyclists). Así no mundo anglosaxón o premio do gañador principal (Grand Prix de Pau) posteriormente converteuse en sinónimo da carreira.(Leif Snellman (2002-05-27). "The first Grand Prix". 8W. FORIX. http://forix.autosport.com/8w/f06.html. Consultado o 2011-01-28.)
  4. Os cambios falsos de nome e número nos Grand Prix de l'Automobile Club de France foron:

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Rendall, Ivan (1995). The Chequered Flag. Weidenfeld and Nicolson. p. 10. ISBN 0-297-83550-5.
  2. "Forix, Autosport, 8W - Welcome to Who? What? Where? When? Why? on the World Wide Web. ''The cradle of motorsport'' by Rémi Paolozzi, May 28, 2003". Forix.autosport.com. http://forix.autosport.com/8w/bdb.html. Consultado o 2011-09-24.
  3. Rendall, Ivan (1995). The Chequered Flag. Weidenfeld and Nicolson. p. 12. ISBN 0-297-83550-5.
  4. 4,0 4,1 4,2 Rendall, Ivan (1995). The Chequered Flag. Weidenfeld and Nicolson. p. 26. ISBN 0-297-83550-5.
  5. Autosport, The Nostalgia Forum, Robert Dick quoting (translating) from La France Automobile, March 1901
  6. Autosport, The Nostalgia Forum, Robert Dick quoting (translating) from 'L’Histoire de l’Automobile by Pierre Souvestre, published in Paris 1907
  7. Etzrodt, Hans. "Grand Prix Winners 1895-1949". The Golden Age. http://www.kolumbus.fi/leif.snellman/gpw4.htm#GRA. Consultado o 2007-04-03.
  8. Hodges (1967), pp. 2–3
  9. 1895 Grand Prix and Paris Races. Retrieved on 12 September 2009.
  10. Nixon, Chris (1986). Racing the Silver Arrows. Osprey Publishing Limited. p. 155. ISBN 0-85184-055-8.
  11. TeamDan, Early results database - 1895
  12. TeamDan, Early results database - 1896
  13. TeamDan, Early results database - 1898
  14. TeamDan, Early results database - 1899
  15. TeamDan, Early results database - 1900
  16. TeamDan, Early results database - 1901
  17. TeamDan, Early results database - 1902
  18. TeamDan, Early results database - 1903
  19. TeamDan, Early results database - 1906
  20. TeamDan, Early results database - 1907
  21. TeamDan, Early results database - 1908

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

  • Grandprix-Live.com - Covers all the major Grand Prix motorsport championships, including Formula One, MotoGP, NASCAR, IRL, WSBK, WRC Rally and many more.
  • Grand Prix History - The Story of the Grand Prix