Afonso X o Sabio

Afonso X
Rei da Coroa de Castela Rei dos Romanos (disputado)
Miniatura medieval de Afonso X.
Reinado	1 de xuño de 1252 – 4 de abril de 1284
Coroación	1 de xuño de 1252
Predecesor	Fernando III
Sucesor	Sancho IV de Castela
Cónxuxe	Violante de Aragón
Pai	Fernando III
Nai	Elisabeth von Hohenstaufen
Nacemento	23 de novembro de 1221 Toledo
Falecemento	4 de abril de 1284 Sevilla, (Andalucía).
Enterramento	Catedral de Sevilla, (Andalucía).

Afonso X, nado en Toledo o 23 de novembro de 1221 e finado en Sevilla o 4 de abril de 1284, foi rei de Castela e León. Foi alcuñado "o Sabio" pola súa cultura e a potenciación cultural que mantivo, entre a que podemos salientar a creación da Escola de Tradutores de Toledo e a produción de moitas obras: Las Siete Partidas (recompilación xurídica e principios de dereito), tratados de xadrez e poesía en galego como as Cantigas de Santa María e mesmo poemas trobadorescos.

Traxectoria

Afonso X, o Sabio; estatua en pedra, Biblioteca Nacional (Madrid)

Fillo de Fernando III o Santo e de Elisabeth von Hohenstaufen (coñecida por Beatriz de Suabia), aínda infante, participou na tomada de varias prazas andaluzas, entre elas Cádiz; porén, tivo que renunciar á posesión do reino do Algarve (polo Tratado de Badaxoz de 1267), e ás súas aspiracións sobre o reino de Navarra. Tamén fracasou na disputa pola coroa do Sacro Imperio Romano-Xermánico.

En 1246, casou con Violante, infanta de Aragón (1236–1301), filla da princesa Iolanda da Hungría e de Xaime I de Aragón.

Deste casamento naceron:

• Berengaria, infanta de Castela (1252 – Guadalaxara, 1300)
• Beatriz, infanta de Castela (1253) — casou con Guillerme VII, margrave de Montferrato
• Fernando de La Cerda, infante de Castela (1255–1275) — casou con Branca, princesa de Francia
• Sancho IV, rei de Castela (1258–1295) — casou con María de Molina, señora de Molina e Mesa
• Pedro, infante de Castela, señor de Ledesma (1260)
• Xoán, infante de Castela, señor de Valencia de Campos (1264)
• Violante, infanta de Castela (1265–1300) — casou con Diego Lopéz de Haro, señor de Biscaia
• Xaime, infante de Castela, señor de Los Cameros (1268-1294)
• Isabel, infanta de Castela
• Leonor, infanta de Castela

De Maior Guillén de Guzmán tivo a Beatriz de Castela (1242–1303), que casou con Afonso III de Portugal (1210–1279), en 1254, e foi nai de Don Dinis I, rei de Portugal (1261–1325). Afonso X e Maior de Guzmán tamén foron pais de Martín Afonso e de Dona Urraca.

O primeiro fillo de Afonso, Fernando de La Cerda morreu antes que o pai. Foi o segundo, Sancho, quen o sucedeu no trono.

Afonso X o Sabio faleceu a 4 de abril de 1284, con 63 anos. O seu corazón foi enterrado no Monte Calvario de Xerusalén.

Afonso X e a literatura

Afonso X e a súa corte, do Libro dos Xogos

Afonso X fomentou a actividade cultural a través da Escola de Tradutores de Toledo e el mesmo foi un bo poeta en galego. Ten unha extensa obra, tanto xurídica como científica, histórica e literaria. Destacan El fuero real de Castilla, onde se promulgan e analizan os foros casteláns, o Código de las siete partidas, as Táboas alfonsíes, a Crónica general e grand estoria (aproximación histórica), e as Cantigas de Santa María (poesía en galego que marcou o cumio do galego escrito medieval), así como o Lapidario e os Libro dos xogos.

Afonso X realizou tamén a primeira reforma (normativización) ortográfica do castelán, lingua que adoptou como oficial do reino en troques do latín.

Portada das Sete Partidas de Afonso X O Sabio. Exemplar de 1555

A Escola de Tradutores atraeu un grupo de estudosos cristiáns, xudeus e musulmáns que desenvolveron un importante labor científico, rescatando textos da antigüidade e despois verténdoos ás linguas occidentais, poñendo así os piares do renacemento científico na Europa medieval.

Dedicóuselle o Día das Letras Galegas de 1980.

Véxase tamén

Outros artigos

• Cantigas de Santa María

Ligazóns externas

• Xenealoxía de Afonso X o Sabio
• Ficha xenealóxica Fundación Casa Ducal de Medinaceli
• Cátedra Alfonso X o Sabio
• Lapidario na Biblioteca Virtual Cervantes.

Afonso X o Sabio Casa de Borgoña Nacemento: 23 de Novembro 1221 Falecemento: 4 de Abril 1284
Títulos Reais
Precedido por Fernando III	Rei de Castela 1252–1284	Sucedido  por Sancho IV
	Rei de Toledo 1252–1284
	Rei de Galiza 1252–1284
	Rei de León 1252–1284
	Rei de Córdoba 1252–1284
	Rei de Murcia 1252–1284
	Rei de Xaén 1252–1284
	Rei de Sevilla 1252–1284
Outros títulos Nobiliarios
Precedido por Conrado IV	Emperador do Sacro Imperio Romano-Xermánico 1257-1273	Sucedido  por Rodolfo I

Predecesor: Manuel Antonio

Día das Letras Galegas 1980 Afonso X o Sabio

Sucesor: Vicente Risco

Vexase tamén

Ligazóns externas

• Ficha xenealóxica (en inglés)
• Ficha xenealóxica — Fundación Casa Ducal de Medinaceli. (en castelán)
• Biblioteca do autor — Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. (en castelán)
• Obra en prosa completa (en castelán)