Ștefan cel Mare

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Representación de Estevo no mosteiro de Humor

Estevo III de Moldavia (c. 1437 - 2 de xullo de 1504), tamén coñecido coma Estevo o Grande ("Ștefan cel Mare" en romanés) ou Estevo o Grande e o Santo ("Ştefan cel Mare şi Sfânt"), foi príncipe de Moldavia entre 1457 e 1504, o máis prominente representativo da Casa Real Muşat.

Moldavia en 1483.

Durante o seu reinado, transformou Moldavia nun estado poderoso e mantivo a súa independencia fronte ás ambicións de Hungría, Polonia, e do Imperio otomán, que querían subxugar ao país. Estevo chegou a ser famoso en Europa pola súa resistencia fronte aos otománs. Foi vitorioso en 34 de 36 batallas, e o primeiro en derrotar de maneira decisiva ao Imperio Otomán, na Batalla de Vaslui, despois da cal o papa Sisto IV nomeouno verus christianae fidei athleta (verdadeiro campión da fe cristiá). Estevo foi un home relixioso, construíndo igrexas e mosteiros despois das súas vitorias, e pagando a débeda do Monte Athos ao Imperio Otomán, asegurando desta maneira a autonomía da comunidade monástica.

Primeiros anos e chegada ao poder[editar | editar a fonte]

Estevo era membro da familia real Muşat. O seu pai Bogdan II reinara sobre Moldavia por dous anos (1449-1451), antes de morrer nunha batalla, morto o tío de Estevo, Petru Aron. Entre 1451 e 1457, Moldavia foi trastornada por unha guerra civil entre Petru Aron e Alexăndrel, neto de Alexandru cel Bun.


Despois do conflito, Estevo refuxiouse en Transilvania, buscando a protección do comandante militar Iancu de Hunedoara. Trasladouse despois á Corte de Vlad Draculea, e, en 1457, conseguiu recibir a 6.000 cabaleiros como asistencia militar, gañando a batalla en contra de Petru Aron en Doljeşti, preto de Roman. Aron fuxiu a Polonia, mentres que Estevo foi coroado príncipe. Dous anos despois, liderou unha incursión dentro de Polonia, buscando a Aron, pero atopou unha forte resistencia. Asinouse un tratado entre Moldavia e Polonia, a través do cal Estevo recoñeceu a Casimiro IV Iagellón como o seu suzerano, mentres que a Aron prohibíuselle entrar en Moldavia.

Reinado[editar | editar a fonte]

Escudo de Moldavia de 1481.

Ameazado por veciños poderosos, conseguiu oporse á invasión do rei húngaro Matías Corvino, derrotándoo na Batalla de Baia (en 1467), e invadindo Valaquia en 1471, porque Valaquia converteuse en vasalo do Imperio otomán. Cando o sultán Mehmed II organizou un ataque como resposta a Moldavia, Estevo derrotou aos invasores na Batalla de Vaslui, en 1475, unha vitoria que cortou temporalmente o avance turco na Europa oriental.

Estevo foi derrotado en Războieni o ano seguinte, mais os otománs tiveron que retirarse, ao non conseguir capturar ningún castelo importante, e porque unha enfermidade espallouse no exército turco. Estevo buscou o apoio dos cristiáns europeos, pero sen éxito. Aínda así, díxose sobre el que "cortou a man dereita ao pagán".

Despois de 1484, Estevo tivo que enfrontarse non só aos ataques turcos, senón tamén aos polacos e húngaros. Finalmente, en 1486 asinou un tratado co sultán Bayezid II, que aseguraba o autogoberno de Moldavia, en cambio por un tributo anual. A partir do século XVI, o Principado de Moldavia foi vasalo do Imperio Otomán durante 300 anos.

Estevo morreu en Suceava, e está soterrado no mosteiro de Putna, construído ás súas ordes.

Legado[editar | editar a fonte]

Aínda que foi marcada por continua turbulencia, o longo reinado de Estevo trouxo consigo un considerable desenvolvemento cultural; moitas igrexas e mosteiros foron construídas ás súas ordes, dos cales algúns son Patrimonio da Humanidade.

Estevo foi considerado un santo por moitos cristiáns, a pouco tempo despois da súa morte. Foi canonizado pola Igrexa Ortodoxa Romanesa, baixo o nome "Dreptcredinciosul voievod Ştefan cel Mare şi Sfânt".

Nunha campaña da televisión estatal romanesa chamada "Mari Români" ("Grandes Romaneses"), Estevo recibiu 40.000 votos e foi elixido "O máis grande romanés" da historia.

O historiador romanés Nicolae Iorga afirmou sobre o carácter de Estevo : "O pobo romanés atopou en Estevo o Grande o máis limpo e perfecto icona da súa alma : honesto e traballador, paciente sen esquecer e valente sen crueldade, enérxico cando estaba alporizado e sereo no seu perdón, claro e equilibrado na súa fala, bo organizador e amante do fermoso, sen soberbia nas súas accións.".

A figura de Estevo foi invocada na literatura popular e culta romanesa. Os romaneses do seu século adoitaban cantar "Ştefan Vodă, gran señor, sen semellanza no mundo, máis có espléndido sol".

Predecesor:
Petru Aron
Príncipe/Voivoda de Moldavia
1457-1504
Sucesor:
Bogdan III cel Orb